Του Θοδωρή Κοντάρα Ένα από τα πιο γραφικά και φημισμένα περίχωρα της Σμύρνης ήταν το Σεβντίκιοϊ, το λεβέντικο, το σεβνταλίδικο «χωριό» της Ιωνίας, πασίγνωστο για την παλικαριά και την εργατικότητα των Ελλήνων κατοίκων του. Η κωμόπολη αυτή είναι χτισμένη περίπου 12 χλμ. νοτίως της Σμύρνης, στις υπώρειες του Κιζίλνταγα, του ανατολικότερου βουνού της Ερυθραίας Χερσονήσου, […]
Η καταγραφή των τελευταίων στιγμών της Σμύρνης, της μεγάλης πυρκαγιάς και του ξεριζωμού μέσα από -και ανέκδοτα- έγγραφα, όπως αποτυπώνονται στην έρευνα του Κωνσταντίνου Χατζηδημητρίου ΤοΒΗΜΑ Team «Λίγο μετά το γεύμα (σ.σ.: 13 Σεπτεμβρίου 1922), ξέσπασε φωτιά πολύ κοντά στο σχολείο και επεκτάθηκε ταχύτατα. Είδα με τα ίδια μου τα μάτια έναν Τούρκο αξιωματικό να […]
Η απόβαση του στρατού στη Σμύρνη και ο στρατηγός Παρασκευόπουλος Γράφουν οι: Βασίλης Μηνακάκης, Μυρτώ Κατσίγερα «Και ο πλέον ψύχραιμος και αδιάφορος θα εννοήση τα συναισθήματά μου την στιγμήν που έλαβον την διαταγήν ν’ αποστείλω Μεραρχίαν προς κατάληψιν της Σμύρνης. Το θεωρούμενον ως όνειρον εγένετο πραγματικότης και εγώ αυτός αμφέβαλλον. Αλλά ταχέως η ψύχραιμος […]
Σε πρώτο πλάνο (σε πλάγια θέση) ο υποστράτηγος Ξενοφών Στρατηγός στην Κιουτάχεια. Αριστερά του, ο υπουργός Στρατιωτικών Ν. Θεοτόκης (με το παπιγιόν) και μέλη της ηγεσίας της Στρατιάς Μικράς Ασίας (Πολεμικό Μουσείο, Αθήνα). Γράφουν: Βασίλης Μηνακάκης, Μυρτώ Κατσίγερα Oταν σχηματίστηκε η Γεωδαιτική Αποστολή (μετέπειτα Γεωδαιτικό Απόσπασμα και Χαρτογραφική Υπηρεσία Στρατού), υπό τον Ερ. Χαρτλ, από […]
Οι διωγμοί του 1914 στην Παλαιά Φώκαια θεωρούνται προπομπός των γεγονότων που ακολούθησαν στη Σμύρνη το 1922, όπως αναδεικνύει το ντοκιμαντέρ «Γεγονότα στη Φώκαια 1914», των Aνιές Σκλάβου και Στέλιου Tατάκη. [ΚΡΥΣΤΑΛΛΗ ΓΛΥΝΙΑΔΑΚΗ] Γράφει η Κρυστάλλη Γλυνιαδάκη * H οικογένεια της μητέρας μου κατάγεται από το Αξάρι της Μικράς Ασίας – Ακχισάρ στα τουρκικά· τα […]
Της Αγγελικής Κώττη Μάλλον δεν υπήρξε, ειδικά φέτος, απόγονος Μικρασιατών, που να μην τήρησε τις μέρες αυτές τα μικρασιάτικα έθιμα, και να μη σκέφτηκε μελαγχολικά την πανάρχαιη κοιτίδα των Ιώνων ή τη Δυτική Θράκη και τον Πόντο. Έναν αιώνα μετά από τον ξεριζωμό τού Ελληνισμού, τη θανάτωση εκατοντάδων χιλιάδων και την προσφυγιά άλλων τόσων, οι […]
Η Ελλάδα κερδίζει εδάφη και γίνεται «η χώρα των δύο ηπείρων και των πέντε θαλασσών», σύμφωνα με τον Ελευθέριο Βενιζέλο. Η Συνθήκη των Σεβρών υπεγράφη στις 28 Ιουλίου/10 Αυγούστου 1920στην πόλη Σεβρ (Sèvres) της Γαλλίας, φέρνοντας την ειρήνη ανάμεσα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και τις Συμμαχικές και σχετιζόμενες Δυνάμεις μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Εκ μέρους […]
Διαβάστε όλες τις συνέχειες του αφιερώματος για τη “Δίκη των έξι” κατηγορούμενων για τη μικρασιατική καταστροφή.
Τρίτη 15 Νοεμβρίου 1922. Ώρα 6.30 το πρωί. Οι στρατοδίκες παίρνουν τις θέσεις τους για να ανακοινωθεί από τον πρόεδρο του στρατοδικείου η μεγάλη απόφαση. Όλες τις μέρες της διεξαγωγής της δίκης, ο Βρετανός πρέσβης Λίντλεϊ ασκούσε πιέσεις στην κυβέρνηση προκειμένου να εκλείψει κάθε ενδεχόμενο εκτελέσεων. Σαν τελευταίο του «χαρτί» χρησιμοποιούσε την απειλή ότι, αν […]
Δευτέρα 14 Νοεμβρίου 1922. Τελευταία ημέρα της ακροαματικής διαδικασίας. Αγορεύουν οι συνήγοροι υπεράσπισης Σωτηριάδης και Τσουκαλάς. Ο Σωτηριάδης έχει διοριστεί συνήγορος «εξ επαγγέλματος» του απουσιάζοντος Δημ. Γούναρη με εντολή του προέδρου του δικαστηρίου.
Του Τ. Αλεξανδρόπουλου Το Σάββατο 12 Νοεμβρίου 1922 άρχισαν οι αγορεύσεις των συνηγόρων των κατηγορουμένων. Πρώτος συνήγορος υπεράσπισης που αγορεύει είναι ο Οικονομίδης, ο οποίος στρέφεται εξαρχής κατά των επαναστατικών επιτρόπων, κατηγορώντας τους στην ουσία για «προκαταλήψεις του παρελθόντος» και για «ιδιόρρυθμο τρόπο του σκέπτεσθαι».
Του Τ. Αλεξανδρόπουλου Όσα συνέβησαν εκείνη την ημέρα μετά την αγόρευση του επαναστατικού επιτρόπου Ν. Γρηγοριάδη θα συγκαλυφθούν, υπό τον φόβο της στρατιωτικής απαγόρευσης της Επανάστασης. Όμως, αρκετά χρόνια αργότερα, ο συγγραφέας Φοίβος Ν. Γρηγοριάδης θα αναφέρει σε ένα από τα βιβλία του ότι τα λόγια του επαναστατικού επιτρόπου και πατέρα του ακολούθησαν «σκηνές φρίκης»: […]
Του Τ. Αλεξανδρόπουλου Πέμπτη 10 Νοεμβρίου 1922. Η ημέρα της απολογίας του Δημητρίου Γούναρη, ο οποίος όμως είναι άρρωστος και δεν μπορεί να απολογηθεί αυτοπροσώπως, παρ’ ότι το ζήτησε από τους γιατρούς, οι οποίοι δεν του το επέτρεψαν. Έτσι, την απολογία του θα διαβάσει ο γραμματέας του Στρατοδικείου.
Του Τ. Αλεξανδρόπουλου Τετάρτη, 9 Νοεμβρίου 1922. Απολογείται ο Νικόλαος Στράτος, ο οποίος ήταν νομικός, διετέλεσε υπουργός Εσωτερικών το 1910 και πρόεδρος της Αναθεωρητικής Βουλής το 1911. Το 1916 ίδρυσε το Εθνικό Συντηρητικό Κόμμα. Διατέλεσε πρωθυπουργός τον Μάιο του 1922 και στη συνέχεια συμμετείχε στην κυβέρνηση Πρωτοπαπαδάκη.
Του Τ. Αλεξανδρόπουλου Τρίτη, 8 Νοεμβρίου 1922. Αρχίζουν οι εργασίες της Διάσκεψης της Λωζάνης, παρουσία του Μουσολίνι και του Πουανκαρέ… Αυτού του ίδιου Πουανκαρέ, ο οποίος «έπεισε» τον Βενιζέλο να ξεκινήσει την καταστροφική περιπέτεια της αποστολής ελληνικών στρατευμάτων στη Σμύρνη…
Ο Δημήτριος Γούναρης Σάββατο 5 Νοεμβρίου. Η έκτη μέρα της δίκης των κατηγορούμενων ως πρωταίτιων της Μικρασιατικής καταστροφής ξεκινά με τη διάγνωση του γιατρού Σακορράφου ότι ο Δημ. Γούναρης μάλλον πάσχει από τύφο και πρέπει να παραμείνει σε απομόνωση από τους υπόλοιπους κρατούμενους.
Παρασκευή 4 Νοεμβρίου 1922. Η δίκη μπαίνει στην πέμπτη μέρα. Πρώτος μάρτυρας ο Φωκίων Νέγρης. Στη διάρκεια της διαδικασίας αποχωρεί ο Δημήτριος Γούναρης, εμφανώς καταβεβλημένος και με υψηλό πυρετό. Είναι η τελευταία εμφάνισή του στο Στρατοδικείο. Δεν θα επανέλθει ποτέ.
Πέμπτη 2 Νοεμβρίου 1922. Τέταρτη μέρα της δίκης των ‘’6’’. Ο Ιω. Μεταξάς παίρνει την πρωτοβουλία και επισκέπτεται τον πρωθυπουργό Σωτήρη Κροκιδά. Δεν είναι επίσκεψη αβροφροσύνης, αλλά «αποστολή διάσωσης». Ο Μεταξάς, χωρίς περιστροφές, λέει στον Κροκιδά ότι δεν πρέπει τα πράγματα να φτάσουν στα «άκρα».
Τετάρτη 2 Νοεμβρίου 1922. Η δίκη των ‘’6’’ βρίσκεται στην τρίτη ημέρα. Καταθέτουν ως μάρτυρες οι Μιχ. Πάσσαρης, Πέτρος Σουμίλας, Γ. Σπυρίδωνος, Μιλτ. Κοιμήσης, Θεόδ. Σκυλακάκης, Κωνστ. Κανελλόπουλος. Ο Γ. Χατζηανέστης προσπαθεί με νύχια και με δόντια να υπερασπιστεί την υστεροφημία του. Ρωτάει, ξαναρωτάει, ψάχνει, προσπαθεί να εκμαιεύσει απαντήσεις που θα τους προσδώσουν ελαφρυντικά…
Του Τ. Αλεξανδρόπουλου Η «δίκη των έξι» ήταν στην πραγματικότητα δίκη των οκτώ. Οκτώ ήταν οι κατηγορούμενοι. Επτά πολιτικοί και ένας αρχιστράτηγος. Έμεινε στην ιστορία ως «δίκη των έξι» γιατί έξι ήταν αυτοί που εκτελέστηκαν. Οι δύο που γλύτωσαν, θα είναι, όπως θα δούμε στη συνέχεια, οι «εκλεκτοί» του Πάγκαλου..!