Του Κώστα Στούπα
Επτά χρόνια ακούω την ίδια φράση. «Άκυρο και ανυπόστατο». Άκυρο γιατί το υπέγραψε κυβέρνηση χωρίς εντολή. Ανυπόστατο γιατί ούτε η Βουλή της Λιβύης δεν το είχε κυρώσει. Στις 20 Οκτωβρίου η Βουλή του Τομπρούκ, υπό τη σκιά του Χαφτάρ, το κύρωσε. Το μισό μας επιχείρημα μόλις πέρασε στα έκτακτα αποτελέσματα, και όχι στα κέρδη.
Ας το διαβάσουμε σαν ισολογισμό.
Τι χάσαμε. Το διαδικαστικό επιχείρημα. Μέχρι χθες η Αθήνα έλεγε ότι ούτε οι ίδιοι οι Λίβυοι δεν το αναγνωρίζουν. Σήμερα Τρίπολη και Βεγγάζη, που δεν συμφωνούν σχεδόν σε τίποτα, συμφωνούν σε αυτό. Ο Χαφτάρ, που τον μετρούσαμε στο ενεργητικό μας, άλλαξε στρατόπεδο. Οι ενδείξεις υπήρχαν μήνες πριν. Κάποιος στο ΥΠΕΞ οφείλει μια εξήγηση.
Τι δεν χάσαμε. Τη γεωγραφία και το δίκαιο. Διμερής συμφωνία δεν δεσμεύει τρίτους, το λέει η Σύμβαση της Βιέννης. Τουρκία και Λιβύη δεν έχουν αντικείμενες ακτές, ανάμεσά τους κάθεται η Κρήτη. Η Ευρωπαϊκή Ένωση το έχει γράψει ρητά: το μνημόνιο δεν παράγει έννομες συνέπειες για τρίτα κράτη.
Παράγει λοιπόν έννομα αποτελέσματα; Έναντι όλων, όχι. Μεταξύ Άγκυρας και Λιβύης, ναι. Και στην πράξη, δυστυχώς ναι, γιατί μετατρέπει θάλασσα σε «αμφισβητούμενη περιοχή».
Οι αγορές δεν διαβάζουν UNCLOS, διαβάζουν χάρτες ρίσκου. Πετρελαϊκές, ασφαλιστές και τράπεζες που χρηματοδοτούν γεωτρήσεις νότια της Κρήτης τιμολογούν τη διαφορά. Το μνημόνιο δεν είναι ούτε δώρο ούτε τρύπα στο νερό. Είναι ένα δικαίωμα προαίρεσης που η Άγκυρα αγόρασε φτηνά και θα το ασκήσει όταν τη συμφέρει. Αν οι αμερικάνικες εταιρείες προχωρήσουν στις έρευνες χωρίς να λάβουν το μνημόνιο υπόψη, η Τουρκία θα ‘χει κάνει μια τρύπα στο νερό. Αν όχι, την τρύπα θα την έχουμε κάνει εμείς.
Γιατί μετράει η Αίγυπτος. Η συμφωνία του 2020 ήταν μισή δουλειά, από τον 26ο ως τον 28ο μεσημβρινό. Έδωσε επήρεια στην Κρήτη και στο σύμπλεγμα Καρπάθου-Ρόδου. Η επέκταση ανατολικά είναι το πραγματικό αντιστάθμισμα. Ένα δεύτερο αφρικανικό κράτος, με ακτές απέναντι, υπογράφει το αντίθετο από τη Λιβύη. Στο διεθνές δίκαιο οι συμφωνίες γειτόνων είναι τεκμήρια, όχι ευχολόγια. Η Τουρκία πλειοδοτεί ημών έναντι της Αιγύπτου και την καλεί σε μεταξύ τους συμφωνία. Αν δώσουμε εμείς κάτι παραπάνω για να κλείσει η συμφωνία, οι μοιρολογίστρες θα ξεκινήσουν τα μοιρολόγια.
Τρία σενάρια.
Χαρτοπόλεμος (το πιθανότερο). Ρηματικές διακοινώσεις στον ΟΗΕ, NAVTEX, ερευνητικά σκάφη με συνοδεία. Κόστος τεχνικό, όχι συστημικό. Προς το παρόν. Αργότερα βλέπουμε…
Επέκταση της οριοθέτησης ΑΟΖ Ελλάδας Αιγύπτου. Αθήνα και Κάιρο κλείνουν τη γραμμή. Η Άγκυρα απαντά με ένα νέο «Ορούτς Ρέις» όπως το 2020. Θερμό επεισόδιο πιθανό, πόλεμος απίθανος, γιατί κανείς δεν θέλει να τον εξηγήσει στην Ουάσιγκτον και στους πιστωτές του.
Χάγη. Συνυποσχετικό με τη Λιβύη ή την Τουρκία. Το λογικότερο και το λιγότερο πιθανό, γιατί απαιτεί πολιτικό κεφάλαιο που κανείς δεν διαθέτει.
Θα μιλήσουν τα κανόνια; Όχι, όσο μιλάει πειστικά η αποτροπή.
Το δίκαιο είναι μια άγκυρα της θέσης μας, όχι όμως μια προπέλα των επιδιώξεων μας. Χωρίς στόλο, συμμαχίες και γεωτρύπανα στο νερό, το δίκαιο μπορεί να αποδειχτεί ένας ωραίος τίτλος ιδιοκτησίας για ακίνητο που έχει κάνει κατάληψη άλλος.
Και κάτι τελευταίο. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο οι κυβερνήσεις. Είμαστε εμείς, που επί δεκαετίες χειροκροτούμε τα συνθήματα.
Πηγή: liberal.gr