Του Αλέξανδρου Σκούρα
Υπάρχει ένας κυνισμός που φοράει το προσωπείο της ενημέρωσης. Δεν φωνάζει. Δεν απολογείται. Απλώς ανεβάζει μια φωτογραφία λευκού καρχαρία, γράφει «αναστάτωση στην παραλία» και περιμένει τα κλικ. Κάπου ανάμεσα στον τρόμο του αναγνώστη και στη διαφήμιση που φορτώνει κάτω από το άρθρο, χάνεται η αλήθεια. Και μαζί της χάνεται κάτι πιο σοβαρό. Η ευθύνη.
Η φωτογραφία που χρησιμοποιήθηκε δείχνει έναν μεγάλο λευκό καρχαρία να κολυμπά σε βαθιά γαλάζια νερά, με ανοιχτό στόμα και επιθετική, σχεδόν κινηματογραφική παρουσία. Δεν υπάρχει κλίμακα που να επιτρέπει ακριβή μέτρηση, αλλά το ζώο της εικόνας μοιάζει με ενήλικο λευκό καρχαρία, δηλαδή με πλάσμα που μπορεί να φτάνει περίπου τα τέσσερα έως έξι μέτρα. Με άλλα λόγια, δεν βλέπει ο αναγνώστης ένα ψάρι δυόμισι μέτρων που πλησίασε μια ελληνική ακτή. Βλέπει τον εφιάλτη του «Jaws». Πριν ακόμη διαβάσει την είδηση, έχει ήδη πάρει το μήνυμα: κίνδυνος, πανικός, επίθεση.
Η είδηση από τα Λουτρά της Ωραίας Ελένης στην Κόρινθο ήταν απλή. Ένας καρχαρίας, περίπου δυόμισι μέτρων, εμφανίστηκε στα ρηχά. Δεν επρόκειτο για τέρας του Σπίλμπεργκ. Δεν επρόκειτο για απειλή που απαιτούσε εκκένωση ακτών και εθνικό συναγερμό. Ήταν ένα θαλάσσιο ζώο σε μια θάλασσα που, όσο κι αν το ξεχνάμε, δεν αποτελεί πισίνα ξενοδοχείου. Όμως η δημοσιογραφία του πανικού δεν αντέχει την πραγματικότητα. Τη βρίσκει φτωχή. Τη στολίζει με αίμα που δεν χύθηκε.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο αισθητικό. Δεν είναι απλώς ότι κάποιοι συντάκτες επέλεξαν μια παραπλανητική εικόνα για να πουλήσουν φόβο. Το πρόβλημα είναι η αδιαφορία για τις συνέπειες. Ένα τέτοιο δημοσίευμα μπορεί να πείσει μια οικογένεια να ακυρώσει την εκδρομή της. Μπορεί να αδειάσει μια παραλία για ένα Σαββατοκύριακο. Μπορεί να στερήσει τζίρο από ένα καφέ, μια ταβέρνα, ένα περίπτερο, ένα μικρό κατάλυμα. Για τον δημοσιογράφο είναι «θέμα». Για τον επαγγελματία της περιοχής είναι λογαριασμοί, ενοίκιο, μεροκάματο, επιβίωση.
Εδώ φαίνεται η ηθική γύμνια του σύγχρονου clickbait. Άλλο να υπερβάλλεις για τις διακοπές ενός υπουργού, τα καπρίτσια ενός δισεκατομμυριούχου ή τη δημόσια εικόνα ενός διάσημου. Δεν είναι καλό, αλλά οι ισχυροί διαθέτουν ασπίδες. Έχουν γραφεία Τύπου, δικηγόρους, πρόσβαση, δίκτυα. Ο μικρός ψαράς, ο σερβιτόρος, η οικογένεια που κρατά ένα μαγαζί στην επαρχία δεν έχουν τίποτα από αυτά. Έχουν μόνο τη φήμη του τόπου τους. Και αυτή μπορεί να τραυματιστεί από έναν τίτλο γραμμένο στο πόδι.
Η ελευθερία του Τύπου δεν είναι άδεια για ανευθυνότητα. Είναι θεσμός που γεννήθηκε για να ελέγχει την εξουσία, όχι για να τρομοκρατεί τους αδύναμους. Ο φιλελεύθερος δεν ζητά κρατική λογοκρισία ούτε υπουργείο αλήθειας. Ζητά κάτι πιο απαιτητικό. Ατομική ευθύνη. Επαγγελματική συνείδηση. Σεβασμό στον αναγνώστη και στον πολίτη που πληρώνει το κόστος της ελαφρότητας των άλλων.
Γι’ αυτό ο κόσμος δεν πρέπει να μένει σιωπηλός απέναντι σε τέτοιες ελαφρότητες. Να αντιδρά. Να ρωτά. Να απαιτεί διορθώσεις. Να μην επιβραβεύει με κλικ όσους μετατρέπουν την ενημέρωση σε ψηφιακό τσίρκο. Η αγορά της πληροφορίας έχει και καταναλωτές. Και ο καταναλωτής δεν είναι υποχρεωμένος να αγοράζει φόβο σε συσκευασία δημοσιογραφίας. Όταν ένα μέσο παίζει με τη φήμη ενός τόπου, πρέπει να βρίσκει απέναντί του πολίτες που δεν ανέχονται την απάτη της εικόνας.
Η Ελλάδα της περιφέρειας δεν χρειάζεται άλλους σωτήρες με μικρόφωνα. Χρειάζεται λιγότερους εμπόρους πανικού. Κάθε καλοκαίρι, οι άνθρωποι που ζουν από λίγες εβδομάδες τουρισμού παλεύουν με φόρους, ακρίβεια, γραφειοκρατία, αβέβαιη ζήτηση. Δεν χρειάζονται και έναν ψηφιακό θίασο να μετατρέπει ένα ακίνδυνο περιστατικό σε υγρό θρίλερ.
Και ως Κορίνθιος, μπορώ να υποσχεθώ το εξής. Οι παραλίες της Κορινθίας δεν κινδυνεύουν από τα σαγόνια του καρχαρία που είδατε στις φωτογραφίες των δημοσιευμάτων. Κινδυνεύουν περισσότερο από την επιπολαιότητα όσων περνούν την υπερβολή για δημοσιογραφία. Ο πραγματικός καρχαρίας εδώ δεν κολυμπούσε στα Λουτρά της Ωραίας Ελένης. Κολυμπούσε στα newsroom, εκεί όπου ο φόβος έγινε προϊόν και η επαρχία έγινε παράπλευρη απώλεια.
Πηγή: liberal.gr