Του Γιώργου Βουλγαράκη
Η φορολογική διοίκηση γνωρίζει τον τραπεζικό λογαριασμό, το ακίνητο και το αυτοκίνητο κάθε φορολογούμενου. Τον ειδοποιεί ηλεκτρονικά και του ορίζει προθεσμίες. Αν η οφειλή δεν τακτοποιηθεί, προχωρά σε διοικητικά μέτρα χωρίς να του ζητήσει να επισκεφθεί κανένα γραφείο. Οι υπηρεσίες της ανταλλάσσουν στοιχεία και ενεργούν γρήγορα. Στις περιπτώσεις που το κράτος εισπράττει, λειτουργεί ως ενιαίος οργανισμός.
Η εικόνα αλλάζει όταν ο πολίτης γίνεται εκείνος που ζητά. Ο συνταξιούχος του πρώτου ορόφου σε πολυκατοικία της Κυψέλης ακούει κάθε βράδυ, ως τις τρεις τα ξημερώματα, τη μουσική του μπαρ στο ισόγειο. Απευθύνεται στον δήμο, παραπέμπεται στην Αστυνομία και επαναλαμβάνει την ίδια καταγγελία σε κάθε νέο γραφείο. Στη συνέχεια, η κάθε υπηρεσία εξετάζει το μέρος της υπόθεσης που της αναλογεί ως αρμοδιότητα. Καμία όμως δεν την αναλαμβάνει συνολικά. Ο συνταξιούχος επιστρέφει στο σπίτι του χωρίς απάντηση και συνεχίζει να βιώνει το πρόβλημα.
Αυτή η ασυμμετρία γίνεται ιδιαίτερα αισθητή στην καθημερινή ανομία της γειτονιάς. Το αυτοκίνητο που κλείνει κάθε πρωί το ίδιο πεζοδρόμιο ή ο γείτονας που χρησιμοποιεί τρυπάνι τα μεσάνυχτα δεν θα απασχολήσουν ποτέ τις ειδήσεις. Μεμονωμένα, τέτοιες πράξεις μοιάζουν ασήμαντες. Όταν όμως επαναλαμβάνονται χωρίς συνέπειες, λειτουργούν ως άτυπος φόρος που πληρώνεται με χρόνο, χρήμα και ψυχική φθορά. Ο πολίτης επιβαρύνεται δύο φορές, πρώτα από την παράβαση και ύστερα από την προσπάθεια να την καταγγείλει.
Το ίδιο κράτος λειτουργεί έτσι με διαφορετικά μέτρα και σταθμά. Όταν διεκδικεί, θεωρεί αυτονόητο ότι ο πολίτης οφείλει να ανταποκριθεί άμεσα και η άγνοια της διαδικασίας δεν τον απαλλάσσει από την ευθύνη. Όταν δέχεται αίτημα, μεταθέτει στον πολίτη το βάρος. Εκείνος πρέπει να γνωρίζει την αρμόδια υπηρεσία, να συγκεντρώνει τα στοιχεία και να επιμένει.
Η εμπιστοσύνη στους θεσμούς προϋποθέτει αμοιβαιότητα και η Πολιτεία που απαιτεί συνέπεια , οφείλει να επιδεικνύει την ίδια συνέπεια όταν της ζητείται.
Το βάρος της ασυμμετρίας δυστυχώς, πέφτει κυρίως στους πιο αδύναμους. Όποιος μπορεί να πληρώσει δικηγόρο ή να επιμείνει επί μήνες έχει περισσότερες δυνατότητες να υπερασπιστεί το δικαίωμά του. Ο μικρός επαγγελματίας που χάνει πελάτες επειδή η είσοδος του καταστήματός του είναι αποκλεισμένη, απορροφά μόνος του τη βλάβη. Ο ηλικιωμένος που κατεβαίνει στο οδόστρωμα επειδή το πεζοδρόμιο έχει καταληφθεί δεν έχει τη δυνατότητα να περιφέρεται από υπηρεσία σε υπηρεσία για να βρει το δίκιο του. Έτσι, η προστασία της καθημερινότητας καταλήγει προνόμιο όσων έχουν τα μέσα.
Τα ΚΕΠ λειτουργούν ήδη από το 2002, ενώ από το 2004 αναλαμβάνουν και τη διεκπεραίωση υποθέσεων άλλων υπηρεσιών, ώστε ο πολίτης να μην τρέχει από γραφείο σε γραφείο. Το αίτημα κατατίθεται σε ένα σημείο και τη διαβίβασή του στην αρμόδια υπηρεσία αναλαμβάνει η διοίκηση. Γιατί λοιπόν η ίδια λογική να μην εφαρμοστεί και στις καταγγελίες των πολιτών για την καθημερινή ανομία;
Ένας θεσμός ενιαίας υποδοχής θα μπορούσε να δέχεται αναφορές ηλεκτρονικά ή και με φυσική παρουσία. Η αναζήτηση των αρμοδίων και ο συντονισμός τους θα μεταφερόταν στη διοίκησης. Ο πολίτης θα κατέθετε το πρόβλημά του μία και μόνο φορά.
Τον θεσμό θα ολοκλήρωνε η δυνατότητα παρακολούθησης. Με την υποβολή της, η καταγγελία θα λάμβανε έναν μοναδικό αριθμό και ο πολίτης θα μάθαινε ποια υπηρεσία την ανέλαβε. Μέσα από εφαρμογή στο κινητό θα παρακολουθούσε την πορεία της, με τον τρόπο που παρακολουθεί σήμερα τις φορολογικές του εκκρεμότητες. Θα έβλεπε πότε έγινε ο έλεγχος, τι διαπιστώθηκε και ποιες ενέργειες ακολούθησαν. Οι υπηρεσίες θα όφειλαν να ελέγχουν μέσα σε καθορισμένη προθεσμία, ανάλογα με το επείγον του περιστατικού. Αν η παράβαση επαναλαμβανόταν, η νέα αναφορά θα συνδεόταν με το ιστορικό της υπόθεσης, ώστε να εξεταστεί η επιβολή των προβλεπόμενων κυρώσεων.
Η καταγραφή θα είχε αξία και πέρα από τη μεμονωμένη υπόθεση. Με αριθμό και ημερομηνία σε κάθε καταγγελία, η καθυστέρηση θα αποκτούσε υπεύθυνο με ονοματεπώνυμο. Ο προϊστάμενος της υπηρεσίας θα γνώριζε πόσες υποθέσεις εκκρεμούν και επί πόσο διάστημα. Ο δήμος θα διαπίστωνε σε ποιες γειτονιές συγκεντρώνονται οι αναφορές και ποιες παραβάσεις επανέρχονται. Η διοίκηση θα αποκτούσε για την καθημερινή ανομία την ίδια ακριβή εικόνα που διαθέτει ήδη για τις οφειλές των πολιτών. Με το τρόπο αυτό, η ευθύνη που σήμερα χάνεται ανάμεσα στα γραφεία, θα αποκτούσε όνομα και προορισμό.
Η ίδια διαδικασία οφείλει να προστατεύει τον καταγγελλόμενο από αβάσιμες αναφορές. Η καταγγελία αποτελεί αφετηρία ελέγχου, χωρίς να προδικάζει ενοχή. Η εξέταση των στοιχείων και η ακρόαση και των δύο πλευρών εξασφαλίζουν δίκαιη αντιμετώπιση. Αν δεν διαπιστωνόταν παράβαση, η υπόθεση θα έκλεινε με αιτιολογημένη απάντηση, ορατή στην εφαρμογή όπως κάθε άλλο στάδιο.
Για τον συνταξιούχο της Κυψέλης, η αλλαγή θα ήταν πολύ συγκεκριμένη. Θα υπέβαλλε την καταγγελία του μία φορά και από εκεί και πέρα ο δήμος, η Αστυνομία η οποιοσδήποτε άλλος φορέας θα συνεννοούνταν μεταξύ τους.
Αν το επόμενο βράδυ η μουσική ακουγόταν πάλι ως τις τρεις, η νέα αναφορά του θα έμπαινε στον ίδιο φάκελο. Η υπηρεσία που θα έκανε τον έλεγχο θα γνώριζε έτσι ότι ο άνθρωπος αυτός είχε ήδη διαμαρτυρηθεί για το ίδιο πρόβλημα.
Η προθεσμία έχει εδώ την ίδια αξία που έχει και στη φορολογία. Όταν ο πολίτης οφείλει χρήματα, ξέρει μέχρι ποια μέρα πρέπει να πληρώσει και τι ακολουθεί αν καθυστερήσει. Όταν ζητά από τη διοίκηση να ελέγξει μια καταγγελία, δικαιούται να ξέρει μέχρι πότε εκείνη οφείλει να ενεργήσει. Και αν η προθεσμία περάσει, την καθυστέρηση οφείλει να την εξηγήσει η υπηρεσία που ανέλαβε την υπόθεση.
Πηγή: liberal.gr