Του Μπάμπη Παπαδημητρίου
Από τα 2+1 χαρακτηριστικά μηνύματα που συνοδεύουν τον στασιμοπληθωρισμό, η Ελλάδα έλαβε ήδη το ένα: υψηλός και επίμονος πληθωρισμός. Τα άλλα δύο, χαμηλή αύξηση (στασιμότητα) του εθνικού προϊόντος και άνοδος της ανεργίας δεν εμφανίστηκαν, ακόμη. Ευτυχώς!
Στους τελευταίους 24 μήνες, μόνον τρεις η Ελλάδα είχε χαμηλότερο ετήσιο ρυθμό ανόδου των τιμών σε σύγκριση με τον μέσο όρο της Ευρωζώνης. Επί είκοσι έναν μήνες ο «δικός μας» πληθωρισμός είναι υψηλότερος. Αυτό είναι το μήνυμα ότι η ελληνική αγορά θερμαίνεται περισσότερο και, ευλόγως συμπεραίνουμε, ευκολότερα.
Αυτό σημαίνει ότι η ακρίβεια γίνεται… ακριβότερη με ρυθμό ταχύτερο από όσο αυτό συμβαίνει στη ζώνη του κοινού μας νομίσματος. Που με τη σειρά του σημαίνει ότι το «ελληνικό» ευρώ, δηλαδή το νόμισμα στο οποίο πληρωνόμαστε στην Ελλάδα αξίζει λιγότερο από το ίδιο, προφανώς, ευρώ, με το οποίο αμείβονται οι υπόλοιποι εργαζόμενοι και επιχειρήσεις της Ζώνης.
Για μια χώρα που αντιμετωπίζει ήδη σοβαρότατο πρόβλημα υστέρησης της αγοραστικής δύναμης του εισοδήματος που αναλογεί στον καθένα, η ακρίβεια «τρώει τον παρά».
Το ζήτημα με την κρίση όταν το γυρνά σε στασιμοπληθωρισμό δεν είναι αν έχεις και τα τρία χαρακτηριστικά. Αρκεί το ένα. Γιατί το ένα φέρνει το άλλο και η προσπάθεια να «γιατρευθεί» το ένα σύμπτωμα, εύκολα οδηγεί στην εμφάνιση του άλλου συμπτώματος. Και μετ΄ολίγον στην εκδήλωση και του τρίτου συμπτώματος.
Οι κοινωνίες μας υπέφεραν και στη δεκαετία του ’70 από στασιμοπληθωρισμό που οφείλετο και τότε στην έκρηξη των πετρελαϊκών τιμών. Τότε δεν υπήρχε το ενιαίο νόμισμα και κάθε χώρα επιδίωκε να γιατρεύσει με τα δικά της «μαντζούνια» το κατά τα λοιπά απολύτως όμοιο πρόβλημα. Όταν αυτό διαπιστώθηκε και αφού στο μεταξύ οι ευρωπαϊκές οικονομίες κόντεψαν να τα… τινάξουν, υιοθετήθηκε οριστικά η κατά το δυνατόν συντομότερη εφαρμογή μιας ενιαίας αγοράς εμπορευμάτων και υπηρεσιών, η κατάργηση των τελευταίων εμποδίων στο εμπόριο, η προώθηση κοινών κανονισμών και, τελικά, η δημιουργία κοινού νομίσματος στα πλαίσια μιας ενιαίας νομισματικής ζώνης. Φτιάξαμε το νόμισμα και ξεχάσαμε όλα τα άλλα…
Το λάθος θα το πληρώσουμε, τώρα, ξανά. Ο τρόμος επιστρέφει.
Από την προ πεντηκονταετίας μεγάλη κρίση στασιμοπληθωρισμού κερδισμένη βγήκε η Αμερική. Η παραγωγικότητά της αυξήθηκε γρήγορα, οι επενδύσεις σε τεχνολογία καθοδήγησαν την οικονομία, οι αγορές κεφαλαίου στήριξαν με διάρκεια και συνέπεια την ανασυγκρότηση, στην κατεύθυνση που έδειξε η πολιτική Ρήγκαν-Βόλκερ. Αν ο τελευταίος δεν σας είναι τόσο γνώριμος, πρόκειται για τον κεντρικό τραπεζίτη της Fed ο οποίος άλλαξε ριζικά τις αρχές άσκησης νομισματικής πολιτικής στον Δυτικό Κόσμο.
Το «μυστικό» ήταν κυρίως ότι η τιμή του χρήματος, δηλαδή το επιτόκιο στο οποίο αναχρηματοδοτούσε η κεντρική τράπεζα των ΗΠΑ το αμερικανικό τραπεζικό σύστημα ήταν υψηλότερο από τον πληθωρισμό.
Όταν το κακό ξεπεράστηκε, δηλαδή εντός της δεκαετίας του ’90, ξεκίνησε και η αποκαθήλωση του Βόλκερ. Πολλοί και πολύ καλοί οικονομολόγοι άσκησαν κριτική μέχρις ότου ένας άλλος εμβληματικός Αμερικανός τραπεζίτης, ο «μαέστρος» Γκρίνσπαν, έκανε το δικό του θαύμα, για το οποίο καταδικάστηκε στη λήθη. Τώρα πολλοί θα ξαναθυμηθούν τα μαθήματα εκείνων των δύο εξαιρετικά σημαντικών περιόδων.
Το πρόβλημα είναι πάντα οι παράπλευρες ζημιές της εκάστοτε, κατά τα λοιπά, ορθής θεραπείας.
Ο στασιμοπληθωρισμός οδηγεί τους καθημερινούς ανθρώπους σε υποχρεωτικές αλλά συχνά μη ορθολογικές αποφάσεις επειδή το καλάθι της νοικοκυράς ακριβαίνει, η ενέργεια και τα ενοίκια μένουν ακριβά, οι μισθοί δεν επαρκούν και οι πολιτικές επιλογές τους αποδεικνύονται καταστροφικές.
Κινδυνεύει η Ελλάδα; Βεβαίως και προφανώς. Η ελληνική οικονομία είναι τμήμα της διεθνούς οικονομίας και θα υποστεί όλες τις επιπτώσεις. Είναι θέμα χρόνου. Το γεγονός ότι επί ένα αξιοθαύμαστα μακρύ χρονικό διάστημα τρέχουμε ταχύτερα από τις άλλες οικονομίες της Ευρωζώνης, όπως δείχνουν τα στοιχεία του ΑΕΠ, είναι βεβαίως καλό. Το χρειαζόμασταν μετά την υστέρηση της μακράς δημοσιονομικής κρίσης.
Όμως, η διαφημιζόμενη κυβερνητικώς «διαρκής ανάκαμψη» αποτελεί και παγίδα. Κυρίως επειδή οφείλεται κατά κύριο λόγο στη συνεχή άνοδο του διαθέσιμου προς κατανάλωση εισοδήματος και όχι μιας σημαντικής ανόδου των επενδυτικών δαπανών στον επιχειρηματικό τομέα.
Το κακό με το κοινό νόμισμα είναι πως δεν μπορεί η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, που έχει την ευθύνη της αντιπληθωριστικής νομισματικής πολιτικής να εφαρμόζει διαφορετική πολιτική, κατάλληλη για τα ειδικά προβλήματα κάθε μέλους της Ευρωζώνης.
Η μόνη λύση είναι μια ταχύτατη βελτίωση της παραγωγικότητας. Όσο αυτή θα καθυστερεί τόσο ο στασιμοπληθωρισμός θα μας οδηγεί σε χαμηλότερα επίπεδα διαβίωσης, συγκριτικά προς τους υπόλοιπους παίκτες της ευρωοικονομίας.
Πηγή: liberal.gr