Του Κώστα Στούπα
Κάθε φορά που ο Ερντογάν ξεδιπλώνει τον χάρτη της «Γαλάζιας Πατρίδας» και μιλά για τον «τουρκικό αιώνα» (Türkiye Yüzyılı), στην Ελλάδα ενεργοποιούνται ταυτόχρονα δύο αντανακλαστικά.
Το ένα φουσκώνει το στήθος και ζητά να «δώσουμε ένα μάθημα» στους Τούρκους. Το άλλο χαμηλώνει το βλέμμα και ψιθυρίζει: «Τι να κάνουμε, πόλεμο;». Στο δεύτερο στρατόπεδο περιλαμβάνονται είτε όσοι πιστεύουν ότι οι προλετάριοι δεν έχουν πατρίδα —άρα είμαστε αδέλφια με τους γείτονες— είτε εκείνοι που θεωρούν πως το εμπόριο και οι οικονομικές σχέσεις λύνουν τα πάντα.
Ανάμεσά τους υπάρχει μια τρίτη στάση, η μόνη που δεν στέλνει το έθνος στο ταμείο με ζημιά. Την ονομάζω πατριωτικό ρεαλισμό. Και αξίζει να την ξεχωρίσουμε καθαρά, γιατί συνήθως τη λιντσάρουν από κοινού και οι δύο όχλοι.
Το πρώτο πάθος: ο εθνικιστικός αυτοκτονικός ιδεασμός
Ο εθνικισμός, στην ελληνική εκδοχή του, σπάνια αποτελεί επιθετικό σχεδιασμό. Είναι κυρίως συναισθηματική μόχλευση χωρίς κεφάλαιο – μεγαλοστομία που περνά το σύνθημα για στρατηγική και το γινάτι για σχέδιο.
Έχει προηγούμενο, και μάλιστα ακριβό.
Το 1897, παρασυρμένοι από τους πατριδεμπόρους της εποχής, εισβάλαμε στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και παραλίγο να χάσουμε ακόμη κι αυτά που είχαμε. Η παρέμβαση των ξένων απέτρεψε τα χειρότερα.
Το 1922 μια χώρα με διχασμένη ηγεσία «πίστεψε» στη Μεγάλη Ιδέα πέρα από κάθε όριο που επέτρεπαν η επιμελητεία και οι διαθέσιμες δυνάμεις. Το αποτέλεσμα δεν ήταν δόξα. Ήταν προσφυγιά.
Το 1974 τα κνώδαλα της χούντας έχασαν τη μισή Κύπρο. Κι όμως, μέχρι σήμερα οι «κασιδιαρο-απόγονοί» τους κατηγορούν τον Καραμανλή ότι την έχασε με το «Η Κύπρος κείται μακράν», επειδή επιδίωξε να αποφύγει το ενδεχόμενο να χάσουμε και τη Ρόδο ή τη Λήμνο.
Ο αυτοκτονικός ιδεασμός είναι ακριβώς αυτό: η επιθυμία να παίξεις σε ένα ταμπλό που δεν αντέχουν ούτε το πορτοφόλι ούτε η δημογραφία σου, με το επιχείρημα ότι «η ψυχή αναπληρώνει τα νούμερα».
Το δεύτερο πάθος: ο εθνομηδενισμός
Στον αντίποδα βρίσκεται η άλλη όψη του ίδιου νομίσματος: ο εθνομηδενισμός της Αριστεράς και του τικτοκικού αυτισμού. «Ο εχθρός βρίσκεται μέσα στην πατρίδα, είναι το κεφάλαιο» — και άλλες τέτοιες μπαρούφες. Ή, απλώς: «Μη μου τις οθόνες τάραττε…».
Πριν από την Άλωση, οι νέοι γίνονταν καλόγεροι, τώρα γίνονται παθητικοί ειρηνιστές ή αδιάφοροι συβαρίτες.
Η φράση-κλειδί εδώ είναι το «και τι θέλετε, πόλεμο;» — που από λογικό ερώτημα έχει καταντήσει μόνιμο άλλοθι υποχώρησης.
Ο εθνομηδενιστής νομίζει ότι ασκεί ρεαλισμό. Ρίχνει προκαταβολικά την τιμή του εθνικού συμφέροντος, για να μη χρειαστεί ποτέ να διαπραγματευτεί. Και μετά απορεί γιατί η άλλη πλευρά ανεβάζει συνεχώς τις απαιτήσεις της. Μην είμαστε μοναχοφάηδες έλεγε ο υπουργός εξωτερικών των ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ…
Ο τρίτος δρόμος: ο πατριωτικός ρεαλισμός
Ο πατριωτικός ρεαλισμός δεν είναι το χλιαρό ενδιάμεσο. Είναι η μόνη σοβαρή στάση και έχει πατέρα τον Θουκυδίδη, όχι κάποιον σύμβουλο επικοινωνίας.
Στον Διάλογο των Μηλίων η γραμμή είναι παγερή: οι δυνατοί κάνουν ό,τι τους επιτρέπει η ισχύς τους και οι αδύναμοι υφίστανται ό,τι τους επιβάλλεται. Το κακό νέο είναι ότι αυτό ισχύει ακόμη. Το καλό νέο είναι πως η ισχύς δεν είναι μοίρα, είναι ισολογισμός. Και ο ισολογισμός δουλεύεται.
Πατριωτικός ρεαλισμός σημαίνει ότι αγαπάς τη χώρα σου αρκετά ώστε να τη μετράς με ψυχρούς αριθμούς, αντί να τη χαϊδεύεις με ζεστά λόγια. Και οι αριθμοί, όταν τους βάλεις δίπλα δίπλα, δεν επιτρέπουν ούτε παλικαρισμούς ούτε ηττοπάθεια.
Πληθυσμός: Τουρκία περίπου 85 εκατ., Ελλάδα περίπου 10,4 εκατ. Σχέση περίπου 8 προς 1. Οικονομία: το τουρκικό ΑΕΠ είναι πολλαπλάσιο του ελληνικού. Αμυντική βιομηχανία: από τα drones Bayraktar μέχρι το μαχητικό KAAN, η Άγκυρα κατασκευάζει και εξάγει οπλικά συστήματα, ενώ εμείς κυρίως αγοράζουμε.
Αυτά είναι τα νούμερα που αγνοούν όσοι γνωρίζουν την Ιστορία μόνο από τα σχολικά εγχειρίδια, τα οποία είναι γραμμένα για την τόνωση του ταυτοτικού πυρήνα και της συνοχής του έθνους. Πιστεύουν πως ο πόλεμος είναι κάτι σαν τις ταινίες του Σταλόνε, όπου ένας άνθρωπος εξολοθρεύει στρατιές Βιετναμέζων…
Τώρα, τα άλλα: αυτά που αγνοεί ο ηττοπαθής.
Η Τουρκία βρίσκεται αντιμέτωπη με χρόνιο πληθωρισμό, ο οποίος εκτοξεύτηκε πάνω από το 70%, με μια λίρα που έχει καταντήσει χαρτί και με υπερεπέκταση σε πέντε μέτωπα ταυτόχρονα. Στην περιοχή έχει περισσότερους εχθρούς από φίλους. Το κρυφό της ρήγμα, όμως, είναι δημογραφικό: η τουρκική γονιμότητα έχει πέσει κάτω από το όριο αναπλήρωσης. Ο «αιώνας» ξεκινά με ρωγμή στα θεμέλια.
Ο πατριωτικός ρεαλιστής διαβάζει και τις δύο στήλες. Γι’ αυτό δεν πανικοβάλλεται από το σύνθημα, αλλά ούτε και το υποτιμά. Ξέρει ότι η απάντηση στον «τουρκικό αιώνα» δεν είναι ένας ελληνικός αντι-αιώνας σε παρέλαση.
Είναι οι συμμαχίες που κλειδώνουν: με το Ισραήλ, τις ΗΠΑ, τη Γαλλία και την ΕΕ. Είναι η αποτροπή που κοστίζει αλλά αποδίδει, η οικονομία που παράγει, οι θεσμοί που λειτουργούν και ένα δημογραφικό που δεν καταρρέει.
Ο εθνικιστικός παλικαρισμός και ο εθνομηδενισμός δεν είναι απλώς δύο κακές ιδέες. Είναι δύο συναισθηματικά προϊόντα που ζητά η αγορά — δηλαδή εμείς, οι ψηφοφόροι. Το ένα μας πουλά την ηδονή της υπερηφάνειας χωρίς κόστος. Το άλλο μας πουλά την ανακούφιση της υποχώρησης χωρίς ενοχή.
Και τα δύο είναι δωρεάν. Γι’ αυτό πουλάνε.
Ο πατριωτικός ρεαλισμός δεν πουλά, γιατί ζητά προκαταβολή: παιδιά για να μην καταρρεύσει το δημογραφικό, φόρους για να πληρωθεί η αποτροπή, μεταρρυθμίσεις για να παράγει η οικονομία και υπομονή για να κλειδώσουν οι συμμαχίες. Ζητά, δηλαδή, να πληρώσουμε για την ισχύ, αντί απλώς να τη φανταζόμαστε.
Ο «τουρκικός αιώνας» δεν αντιμετωπίζεται με ελληνικά επιφωνήματα ούτε αποφεύγεται με ελληνικές σιωπές. Αντιμετωπίζεται με έναν ελληνικό ισολογισμό που κλείνει.
Το αν θα τον κλείσουμε δεν το αποφασίζει ο Ερντογάν. Το αποφασίζουμε εμείς: όταν μειώνουμε το χρέος, προσελκύουμε επενδύσεις, χτίζουμε συμμαχίες και προάγουμε την αριστεία στον στρατό, στην οικονομία και στο κράτος.
Ούτε καμικάζι ούτε ραγιάς, λοιπόν. Ο πατριωτικός ρεαλισμός είναι η απάντηση στην εποχή του «τουρκικού αιώνα».
Πηγή: libearal.gr