Του Αθανάσιου Μποζίνη
Σήμα κινδύνου για πιθανή κλιμάκωση στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο εκπέμπει, μέσω του Liberal, ο διεθνολόγος και Επίκουρος Καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας των Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, Αθανάσιος Μποζίνης, με αφορμή το επερχόμενο τουρκικό νομοσχέδιο για τη «Γαλάζια Πατρίδα». Όπως επισημαίνει, η Άγκυρα επιχειρεί να μετατρέψει τις στρατηγικές της επιδιώξεις σε εσωτερικό νομικό πλαίσιο, χωρίς αυτό να παράγει έννομα αποτελέσματα με βάση το Διεθνές Δίκαιο.
Ο κ. Μποζίνης εκτιμά ότι η Τουρκία, πιεζόμενη από τις γεωπολιτικές ανακατατάξεις στη Μέση Ανατολή, την ενίσχυση του άξονα Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ – ΗΠΑ και την αναβάθμιση των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων, ενδέχεται να επιχειρήσει τεχνητή ένταση ή ακόμη και θερμό επεισόδιο μέσα στο καλοκαίρι.
Τονίζει, ωστόσο, ότι η Ελλάδα είναι σήμερα καλύτερα προετοιμασμένη, διαθέτει αυξημένες δυνατότητες αποτροπής και πρέπει να κινηθεί διπλωματικά, ενημερώνοντας τους συμμάχους της για τις μονομερείς τουρκικές ενέργειες.
Συνέντευξη στον Κώστα Βλάχο
Με βάση το νομοσχέδιο που πρόκειται να ψηφιστεί από την Τουρκία σχετικά με τη «Γαλάζια Πατρίδα», πιστεύετε ότι υπάρχουν στρατηγικές διεκδικήσεις που θα αμφισβητήσουν κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας;
Δεν ξέρουμε ακόμη τι ακριβώς θα περιλαμβάνει το νομοσχέδιο. Είναι διαφορετικό το να γίνεται αναφορά στη «Γαλάζια Πατρίδα» και διαφορετικό το να θεσμοθετούνται συγκεκριμένες στρατηγικές διεκδικήσεις. Ωστόσο, όλα δείχνουν ότι θα πρόκειται για ένα νομοσχέδιο που θα δίνει τη δυνατότητα στην Τουρκία να αμφισβητήσει κάποια από τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας.
Το νομοσχέδιο αυτό είναι αποτέλεσμα της πίεσης που νιώθει η Τουρκία λόγω των αλλαγών που συντελούνται σε στρατηγικό και γεωπολιτικό επίπεδο στη Μέση Ανατολή. Βλέπουμε ότι το Ισραήλ αναλαμβάνει πλέον πιο ισχυρό ρόλο στις εξελίξεις, ενώ το Ιράν – στρατηγικός σύμμαχος της Τουρκίας – φαίνεται να υποχωρεί σε σχέση με το πυρηνικό του πρόγραμμα στο πλαίσιο των νέων διαπραγματεύσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Παράλληλα, χώρες όπως η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ακολουθούν πλέον πιο φιλοαμερικανική και φιλοϊσραηλινή στρατηγική. Η Τουρκία βλέπει ότι περιορίζεται απέναντι στη στρατηγική συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ και Ηνωμένων Πολιτειών και αισθάνεται ότι απειλείται οικονομικά, στρατηγικά και πολιτικά.
Επιπλέον, η ενίσχυση της Ελλάδας με σύγχρονα οπλικά συστήματα, όπως τα F-35, δημιουργεί περαιτέρω ανησυχία στην Άγκυρα. Έτσι, η Τουρκία επιχειρεί να παρουσιάσει την Ελλάδα ως μέρος ενός «αντιτουρκικού άξονα» στην Ανατολική Μεσόγειο, προκειμένου να δικαιολογήσει τις δικές της στρατηγικές κινήσεις.
Άρα, η «Γαλάζια Πατρίδα» αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής επέκτασης;
Ακριβώς. Και σε αυτό το πλαίσιο εντάσσονται και οι εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, αλλά και οι ενεργειακοί σχεδιασμοί.
Πιστεύετε ότι υπάρχει πιθανότητα ενός θερμού επεισοδίου μέσα στο καλοκαίρι, δεδομένων και των ενεργειακών εξελίξεων στην περιοχή;
Ναι, ένα θερμό επεισόδιο θα μπορούσε να εξυπηρετήσει την τουρκική στρατηγική. Η Τουρκία ενδέχεται να επιχειρήσει να δημιουργήσει τεχνητά εντάσεις, ώστε να εμπλακούν τρίτοι παράγοντες, όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση ή οι Ηνωμένες Πολιτείες, και να εμφανιστεί ως δύναμη που διεκδικεί ρόλο και δικαιώματα στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Το πρόβλημα είναι ότι κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει πώς θα εξελιχθεί ένα θερμό επεισόδιο. Μπορεί να περιοριστεί σε λίγες ώρες ή να επεκταθεί σε μεγαλύτερη σύγκρουση. Σε τέτοιες περιπτώσεις, καθοριστικό ρόλο παίζουν οι αποφάσεις που λαμβάνονται σε πραγματικό χρόνο από όσους βρίσκονται στο πεδίο.
Δεν πιστεύω ότι το ΝΑΤΟ μπορεί να αποτρέψει πλήρως ένα θερμό επεισόδιο, αλλά ούτε και να επιτρέψει να συνεχιστεί για μεγάλο χρονικό διάστημα, καθώς πρόκειται για δύο κράτη – μέλη της Συμμαχίας.
Βλέπετε προσπάθεια μεταφοράς του διπλωματικού αδιεξόδου της Τουρκίας στη Μέση Ανατολή προς το Αιγαίο;
Βλέπω ξεκάθαρα προσπάθεια όξυνσης της κατάστασης και αύξησης της έντασης, πιθανόν με αποκορύφωμα ένα θερμό επεισόδιο. Η Τουρκία θέλει να εξωτερικεύσει τις απειλές και τις διεκδικήσεις της.
Βέβαια, ακόμη κι αν ψηφιστεί ένας τέτοιος νόμος, αυτό δεν σημαίνει ότι αλλάζει κάτι στο πλαίσιο του Διεθνούς Δικαίου. Ωστόσο, η Τουρκία μπορεί να επιχειρήσει να χρησιμοποιήσει τη δική της ερμηνεία για να δικαιολογήσει κινήσεις και ενέργειες στην περιοχή.
Ποιες διπλωματικές κινήσεις θα έπρεπε να κάνει η Ελλάδα ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος κλιμάκωσης;
Η Ελλάδα πρέπει να ενημερώσει ξεκάθαρα τους συμμάχους της ότι οποιαδήποτε μονομερής ενέργεια της Τουρκίας δεν παράγει έννομα αποτελέσματα και δεν αναγνωρίζεται από το Διεθνές Δίκαιο.
Παράλληλα, πρέπει να καταγγείλει διεθνώς τη μονομερή συμπεριφορά της Τουρκίας και να επισημάνει ότι στο Αιγαίο δεν υπάρχει καμία «γκρίζα ζώνη». Τα σύνορα και τα κυριαρχικά δικαιώματα είναι σαφώς καθορισμένα.
Από εκεί και πέρα, πολύ σημαντικό ρόλο θα παίξει η στάση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των συμμάχων της Ελλάδας απέναντι σε πιθανές τουρκικές προκλήσεις.
Πιστεύετε ότι η ελληνική πλευρά έχει πάρει μαθήματα από προηγούμενες κρίσεις;
Ναι. Η Ελλάδα σήμερα είναι πολύ καλύτερα προετοιμασμένη και πολύ καλύτερα εξοπλισμένη σε σχέση με το παρελθόν. Υπάρχουν πολλά επιχειρησιακά σενάρια που έχουν εξεταστεί και η χώρα διαθέτει πλέον αυξημένες δυνατότητες αποτροπής.
Με τον νέο εξοπλισμό και την εμπειρία που έχει αποκτηθεί, θεωρώ ότι η Ελλάδα είναι σε θέση να ανταποκριθεί αποτελεσματικά σε οποιαδήποτε απειλή.
*Ο Δρ. Αθανάσιος Η. Μποζίνης είναι διεθνολόγος – οικονομολόγος, Επίκουρος Καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας των Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας και εξειδικευμένος σε θέματα Ψηφιακών Διεθνών Σχέσεων και Παγκόσμιας Ασφάλειας-Υβριδικών Απειλών
Πηγή: liberal.gr