Του Κώστα Στούπα
Ένας Ρώσος εθνικιστής που έχει πολεμήσει στο Ντονμπάς διαμαρτύρεται επειδή η Μόσχα δίνει χρήματα στους λάθος φίλους. Δεν είναι σκηνή από πολιτική σάτιρα. Είναι η παρέμβαση του Ζαχάρ Πριλέπιν, δημοσιευμένη στα ρωσικά στις 22 Σεπτεμβρίου.
Βλέπε: Захар Прилепин: Поправьте уже курс, наконец, капитаны
Ο Πριλέπιν κατηγορεί τη ρωσική εξωτερική πολιτική ότι επένδυσε στη Λεπέν και στην ευρωπαϊκή δεξιά, ενώ θα μπορούσε να καλλιεργήσει την αριστερά, τους αυτονομιστές της Βρετανίας ή παλιούς συμμάχους στην Αφρική και στην Κούβα. Η αιχμή του δεν αφορά την ανάμειξη στην πολιτική άλλων χωρών. Αφορά την απόδοση της επένδυσης.
Είναι η πιο τίμια περιγραφή του υβριδικού πολέμου που έχω διαβάσει. Και την έγραψε κάποιος από μέσα.
Στην περίπτωση της Λεπέν υπάρχει ένα οικονομικό γεγονός: το Εθνικό Μέτωπο δανείστηκε το 2014 περίπου 9,4 εκατ. ευρώ από ρωσική τράπεζα και ανακοίνωσε την εξόφληση του υπολοίπου το 2023.
Ο Πριλέπιν κάνει ένα λάθος. Νομίζει ότι η Μόσχα πρέπει να διαλέξει ανάμεσα σε δεξιά και αριστερά. Η Μόσχα δεν διαλέγει. Διαφοροποιεί το ρίσκο, όπως κάθε σοβαρός διαχειριστής κεφαλαίων.
Στη δεξιά πουλάει «παραδοσιακές αξίες» και εχθρότητα προς τις Βρυξέλλες. Στην αριστερά πουλάει αντιιμπεριαλισμό και μίσος για το ΝΑΤΟ. Το προϊόν είναι το ίδιο, αλλάζει μόνο η συσκευασία: Η Ευρώπη είναι σάπια, οι θεσμοί σάς κοροϊδεύουν, η Ουκρανία δεν είναι δική σας υπόθεση.
Η Βάγκενκνεχτ στη Γερμανία λέει για τα όπλα στην Ουκρανία πράγματα που θα υπέγραφε ευχαρίστως η AfD. Δεν ισχυρίζομαι ότι κάποιος την πληρώνει. Ισχυρίζομαι κάτι χειρότερο: Ότι δεν χρειάζεται.
Το ίδιο ισχύει και για τον Βαρουφάκη ή τον Κουτσούμπα όταν καταγγέλλει σε τουρκικά δίκτυα το Ισραήλ για γενοκτονία ή όταν υποστηρίζει πως δεν έχει να χωρίσει τίποτα με τους Τούρκους εργάτες.
Όπου πάντως υπάρχει χρήμα, οι Ευρωπαίοι αρχίζουν να το βρίσκουν. Το 2024 η Τσεχία έκλεισε το δίκτυο «Voice of Europe», κατηγορώντας το ότι χρηματοδοτούσε Ευρωπαίους πολιτικούς. Λίγους μήνες αργότερα, το Συνταγματικό Δικαστήριο της Ρουμανίας ακύρωσε τον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών, μετά από εκθέσεις για οργανωμένη εκστρατεία στο TikTok.
Η φθηνότερη μορφή πολέμου
Ένα άρμα μάχης καίγεται σε ένα λεπτό στο Ντονμπάς. Ένα δίκτυο ψεύτικων λογαριασμών, μερικοί ιστότοποι-κλώνοι ευρωπαϊκών εφημερίδων, λίγοι νεαροί που στρατολογούνται στο Telegram για να βάλουν φωτιά σε μια αποθήκη, κοστίζουν ψίχουλα. Και αποδίδουν κάτι που τα άρματα δεν αγοράζουν: Κοινωνίες που δεν εμπιστεύονται πια τίποτα.
Ο στόχος δεν είναι να πιστέψεις το ρωσικό αφήγημα. Είναι να πάψεις να πιστεύεις οποιοδήποτε αφήγημα. Η απάθεια είναι το μέρισμα.
Και η Ελλάδα;
Εδώ υπάρχει ένα προηγούμενο που δεν σηκώνει εύκολα το χαλί. Το καλοκαίρι του 2018, εν μέσω της διαμάχης για τις Πρέσπες, η Αθήνα απέλασε Ρώσους διπλωμάτες και απαγόρευσε την είσοδο σε άλλους Ρώσους πολίτες. Το υπουργείο Εξωτερικών ανέφερε στοιχεία για απόπειρες εξαγοράς αξιωματούχων και υπονόμευση της εξωτερικής πολιτικής.
Η Ελλάδα είναι για τη Μόσχα ότι μια υποτιμημένη μετοχή για τον αναλυτή: υψηλή δυνητική απόδοση, χαμηλό κόστος εισόδου. Κοινή Ορθοδοξία, αντιαμερικανισμός με ρίζες στη χούντα και στο 1999, μια δεκαετία κρίσης που άφησε δυσπιστία προς τις Βρυξέλλες.
Κι εδώ το πέταλο κλείνει σχεδόν τέλεια. Ο εθνικιστής που βλέπει προδοσία στις Πρέσπες και ο αριστερός που βλέπει ιμπεριαλισμό στο ΝΑΤΟ καταλήγουν στο ίδιο σημείο: «όλα αποφασίζονται αλλού» και η Μόσχα απλώς «αμύνεται». Δεν τους ενώνει η ιδεολογία. Τους ενώνει ο εχθρός.
Ο Πριλέπιν παραπονιέται ότι η Μόσχα επενδύει άσχημα. Ίσως. Αλλά σε μια χώρα όπου οι θεσμοί εμπνέουν τόσο λίγη εμπιστοσύνη, ακόμα και μια άσχημη επένδυση βγάζει κέρδος.
Το ερώτημα δεν είναι αν το χέρι του Πούτιν ακουμπάει την Ελλάδα. Είναι γιατί το αφήνουμε τόσο εύκολα.
Πηγή: liberal.gr