Του Κώστα Στούπα
Η τύχη της Ελλάδας για τις επόμενες δεκαετίες θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την τύχη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και από την εξέλιξη της Τουρκίας.
Αν η Ευρωπαϊκή Ένωση αποσυντεθεί και η Τουρκία κατορθώσει να σταθεροποιηθεί ως περιφερειακή δύναμη, ανασυνθέτοντας –έστω σε χαλαρή μορφή– μια ζώνη επιρροής τύπου οθωμανικής κληρονομιάς, τα μικρά και δημογραφικά γηράσκοντα κράτη της Ανατολικής Μεσογείου δεν θα έχουν πραγματικά περιθώρια στρατηγικής αυτονομίας. Μετά από ένα ιστορικό διάλειμμα περίπου δύο αιώνων, θα επανέλθουν σε καθεστώς εξάρτησης και δορυφοροποίησης.
Αν, αντίθετα, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιβιώσει της τρέχουσας φάσης αποσταθεροποίησης και εξελιχθεί σε συγκροτημένη πολιτική και στρατιωτική οντότητα, η Ελλάδα θα μπορέσει να παραμείνει ενταγμένη στον δυτικό πυρήνα ισχύος, όχι ως αυτόνομος παίκτης αλλά ως οργανικό τμήμα ενός ευρύτερου μπλοκ. Σε μια εποχή επανεμφάνισης αυτοκρατορικών λογικών, η ένταξη σε μια μεγάλη οντότητα αποτελεί όρο επιβίωσης.
Το παράθυρο στο οποίο θα κριθεί αυτή η πορεία είναι εξαιρετικά στενό. Στα επόμενα 3 – 4 χρόνια, τρεις εκλογικές αναμετρήσεις θα καθορίσουν αν η Ευρώπη θα συνεχίσει να υπάρχει ως γεωπολιτικός δρών ή θα επιστρέψει σε κατάσταση γεωγραφικού χώρου χωρίς ενιαία στρατηγική:
- οι προεδρικές εκλογές στη Γαλλία το Μάρτιο του 2027,
- οι εκλογές στη Γερμανία το 2029,
- και οι ενδιάμεσες εκλογές στις Ηνωμένες Πολιτείες το Νοέμβριο του 2026.
Γαλλία
Η Γαλλία αποτελεί τον μοναδικό πραγματικό πυλώνα στρατηγικής αυτονομίας εντός της Ευρώπης: πυρηνική δύναμη, μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας, στρατιωτική παρουσία εκτός συνόρων. Αν αυτός ο πυλώνας μετακινηθεί προς τον ευρωσκεπτικισμό, το ευρωπαϊκό οικοδόμημα καθίσταται μη βιώσιμο.
Οι βασικές θέσεις του Rassemblement National για την Ευρώπη και την ΕΕ είναι οι εξής:
Η Εθνική Συσπείρωση χαρακτηρίζεται από βαθύ ευρωσκεπτικισμό: θεωρεί ότι η ΕΕ έχει υπερβολική εξουσία, υπερβαίνει την εθνική κυριαρχία και λειτουργεί αντιδημοκρατικά.
Το κόμμα απορρίπτει την ευρωπαϊκή ομοσπονδία και προκρίνει μια «Ευρώπη των Εθνών» με μικρότερο υπερεθνικό ρόλο των Βρυξελλών και περισσότερη λήψη αποφάσεων από τα ίδια τα κράτη – μέλη.
Ιστορικά η Λεπέν και το κόμμα πρότειναν η Γαλλία να αποχωρήσει από την Ευρωζώνη και ενδεχομένως από την ΕΕ (κάτι που παλιότερα ονομάστηκε Frexit).
Μια ενδεχόμενη εκλογική νίκη του κόμματος της Λεπέν, συνοδευόμενη από κοινοβουλευτική πλειοψηφία, δεν θα ισοδυναμούσε απαραίτητα με άμεσο Frexit.
Θα αρκούσε, όμως, για να παραλύσει τη διαδικασία εμβάθυνσης της ΕΕ, να ακυρώσει κάθε προοπτική κοινής άμυνας και να επαναφέρει την Ένωση σε μια χαλαρή διακυβερνητική μορφή.
Το Rassemblement National έχει εγκαταλείψει τη ρητορική της άμεσης εξόδου, όχι επειδή άλλαξε στρατηγικό στόχο, αλλά επειδή κατανόησε το κόστος. Η επιλογή της «αλλαγής από μέσα» δεν συνιστά μετριοπάθεια· συνιστά τακτική. Η αποδόμηση της ΕΕ μπορεί να επιτευχθεί και χωρίς θεαματικές ρήξεις, μέσω μπλοκαρίσματος, βέτο και μεταφοράς αρμοδιοτήτων πίσω στα κράτη.
Η ιστορική εμπειρία δείχνει ότι τα λαϊκιστικά κόμματα προσαρμόζουν τη ρητορική τους μόλις έρθουν αντιμέτωπα με την πραγματικότητα της εξουσίας. Αυτό δεν τα μετατρέπει σε φιλοευρωπαϊκά. Τα μετατρέπει σε πιο αποτελεσματικούς αποδομητές.
Γερμανία
Η Γερμανία δεν είναι στρατιωτική δύναμη με τη γαλλική έννοια. Είναι όμως η οικονομική ραχοκοκαλιά της Ευρώπης. Αν αποσυρθεί πολιτικά από το ευρωπαϊκό εγχείρημα, η Ένωση δεν επιβιώνει.
Η άνοδος του AfD δεν είναι συγκυριακό φαινόμενο διαμαρτυρίας. Εκφράζει μια δομική κόπωση της γερμανικής κοινωνίας από το κόστος της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Το AfD αμφισβητεί ανοιχτά το ευρώ, απορρίπτει κάθε μορφή αμοιβαιοποίησης χρέους και αντιμετωπίζει την ΕΕ ως μηχανισμό μεταφοράς πόρων από τον Βορρά στον Νότο.
Ακόμη και χωρίς ανάληψη της εξουσίας, η ισχυρή παρουσία του AfD αρκεί για να περιορίσει δραστικά τα περιθώρια ευρωπαϊκής εμβάθυνσης. Η Γερμανία μπορεί να παραμείνει τυπικά στην ΕΕ, αλλά να αρνηθεί κάθε επόμενο βήμα ολοκλήρωσης. Σε γεωπολιτικούς όρους, αυτό ισοδυναμεί με στασιμότητα και τελική αποδυνάμωση.
Ενδιάμεσες εκλογές ΗΠΑ
Οι ενδιάμεσες εκλογές του 2026 στις Ηνωμένες Πολιτείες είναι κρίσιμες όχι επειδή αφορούν την Ευρώπη άμεσα, αλλά επειδή καθορίζουν τον βαθμό πίεσης που θα δεχθεί.
Η σημερινή αμερικανική στρατηγική –ιδίως υπό μια προεδρία Τραμπ– αντιμετωπίζει την Ευρωπαϊκή Ένωση όχι ως σύμμαχο αλλά ως ανταγωνιστικό οικονομικό και ρυθμιστικό μπλοκ. Η αποδυνάμωση της ΕΕ εξυπηρετεί την αμερικανική διαπραγματευτική ισχύ, τόσο εμπορικά όσο και γεωπολιτικά.
Ο έλεγχος του Κογκρέσου θα καθορίσει αν αυτή η στρατηγική θα εφαρμοστεί χωρίς εσωτερικά εμπόδια ή αν θα περιοριστεί. Μια εχθρική προς την Ευρώπη Ουάσιγκτον, σε συνδυασμό με μια διχασμένη Ευρώπη, συνιστά το χειρότερο δυνατό σενάριο για κράτη όπως η Ελλάδα.
Οι εκλογικές αναμετρήσεις της περιόδου 2026–2029 δεν είναι απλώς πολιτικά γεγονότα. Είναι σημεία καμπής σε έναν κόσμο που μετακινείται από τη μεταψυχροπολεμική τάξη σε μια νέα εποχή σκληρού ανταγωνισμού ισχύος.
Για την Ελλάδα, το διακύβευμα δεν είναι η «Ευρώπη που αγαπά» ή «η Ευρώπη που ονειρεύεται». Είναι αν θα υπάρχει μια Ευρώπη αρκετά ισχυρή ώστε να λειτουργεί ως ασπίδα – ή αν θα βρεθεί ξανά, όπως τόσες φορές στην ιστορία της, μόνη σε έναν εχθρικό γεωπολιτικό χώρο.
Πηγή: lineral.gr