Τσαρλς Έλληνας
Συνεντεύξεις
Τα νέα δεδομένα που διαμορφώνει η έναρξη των σεισμικών ερευνών της Chevron στο Νότιο Ιόνιο, αλλά και τις προοπτικές που ανοίγονται για την αξιοποίηση των εγχώριων υδρογονανθράκων, αναλύει σε συνέντευξή του στο Liberal.gr ο καθηγητής ενεργειακής πολιτικής και Senior Fellow στο Atlantic Council, Δρ.Τσαρλς Έλληνας.
Όπως εκτιμά, οι πρώτες ερευνητικές γεωτρήσεις της Chevron θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν την περίοδο 2030–2032, με την πορεία του προγράμματος να εξαρτάται από τα γεωλογικά ευρήματα και τις επενδυτικές αποφάσεις της εταιρείας.
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδει και στην επικείμενη ερευνητική γεώτρηση της κοινοπραξίας ExxonMobil, Energean και HELLENiQ ENERGY στο Βορειοδυτικό Ιόνιο, επισημαίνοντας ότι μια ενδεχόμενη ανακάλυψη εμπορικά εκμεταλλεύσιμου κοιτάσματος θα μπορούσε να περιορίσει δραστικά την εξάρτηση της Ελλάδας από τις εισαγωγές φυσικού αερίου, ανοίγοντας ακόμη και τον δρόμο για εξαγωγές.
Παράλληλα, προειδοποιεί για τις γεωπολιτικές προκλήσεις νότια της Κρήτης, το υψηλό κόστος των ερευνών και την ανάγκη αποφυγής αδικαιολόγητων αδειοδοτικών καθυστερήσεων.
Συνέντευξη στη Μαργαρίτα Ασημακοπούλου
Η Chevron ξεκινά τις σεισμικές έρευνες στο Νότιο Ιόνιο, σε συνεργασία με τη HELLENiQ ENERGY. Τι σηματοδοτεί αυτή η εξέλιξη για το ελληνικό πρόγραμμα υδρογονανθράκων και πόσο σημαντική είναι η παρουσία ενός τόσο μεγάλου διεθνούς ενεργειακού ομίλου στη χώρα μας;
Η παρουσία της Chevron αποτελεί σημαντική εξέλιξη, κυρίως επειδή δείχνει ότι η Ελλάδα προσελκύει το ουσιαστικό ενδιαφέρον μεγάλων διεθνών πετρελαϊκών εταιρειών. Η Chevron διαθέτει την τεχνογνωσία, την οικονομική δυνατότητα και την εμπειρία για να αναλάβει σύνθετα και υψηλού κόστους έργα σε βαθιά νερά. Το σημαντικότερο είναι ότι η εταιρεία δεν περιορίζεται σε εκδηλώσεις ενδιαφέροντος, αλλά προχωρεί σε πραγματικές ερευνητικές δραστηριότητες. Ωστόσο, οι μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες γνωρίζουν ότι μόνο ένα μέρος των ερευνητικών τους προγραμμάτων οδηγεί σε εμπορικές ανακαλύψεις. Η Ελλάδα έχει τώρα την ευθύνη να διασφαλίσει ότι το ερευνητικό πρόγραμμα θα προχωρήσει χωρίς απρόβλεπτα εμπόδια και καθυστερήσεις. Αυτό απαιτεί έγκαιρες αδειοδοτήσεις, αποτελεσματικό συντονισμό μεταξύ των αρμόδιων αρχών, σταθερό ρυθμιστικό πλαίσιο και συνεχή συνεργασία με την κοινοπραξία, με πλήρη τήρηση των περιβαλλοντικών απαιτήσεων.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στις περιοχές νότια της Κρήτης, λόγω του τουρκολιβυκού μνημονίου και των θαλάσσιων διεκδικήσεων που συνδέονται με αυτό. Παρότι το μνημόνιο δεν αναγνωρίζεται από την Ελλάδα και την ΕΕ, η ύπαρξή του δημιουργεί κινδύνους πολιτικών ή επιχειρησιακών παρεμβάσεων.
Η Ελλάδα πρέπει να βρίσκεται σε διαρκή επαγρύπνηση και να ενεργεί προληπτικά, σε διπλωματικό και επιχειρησιακό επίπεδο, ώστε το τουρκολιβυκό μνημόνιο να μην εξελιχθεί με κανέναν τρόπο σε εμπόδιο για τις έρευνες. Η στενή συνεργασία με τις ΗΠΑ και την ΕΕ, καθώς και η διατήρηση ανοικτών διπλωματικών διαύλων με τη Λιβύη, έχουν ιδιαίτερη σημασία. Η παρουσία της Chevron ενισχύει τη γεωπολιτική βαρύτητα των ελληνικών παραχωρήσεων, αλλά δεν υποκαθιστά την ευθύνη της ελληνικής πολιτείας να προστατεύει τα κυριαρχικά της δικαιώματα και να διασφαλίζει την απρόσκοπτη διεξαγωγή των ερευνών.
Ποια είναι τα επόμενα βήματα μετά την ολοκλήρωση των σεισμικών ερευνών; Πότε θα μπορούσαμε να έχουμε μια πιο σαφή εικόνα για το δυναμικό των περιοχών και πόσο απέχουμε από το ενδεχόμενο μιας ερευνητικής γεώτρησης;
Η Chevron ακολουθεί ένα σταδιακό ερευνητικό πρόγραμμα, το οποίο αναμένεται να διαρκέσει αρκετά χρόνια. Οι σεισμικές έρευνες νότια της Πελοποννήσου προγραμματίζεται να ολοκληρωθούν μέχρι το τέλος Ιανουαρίου 2027, ενώ μέσα στο 2027 προβλέπεται η επέκτασή τους στις θαλάσσιες παραχωρήσεις νότια της Κρήτης.
Θα ακολουθήσει η επεξεργασία και ερμηνεία των δεδομένων και, εφόσον εντοπιστούν ενδιαφέρουσες γεωλογικές δομές, πιθανότατα πιο λεπτομερείς τρισδιάστατες σεισμικές έρευνες. Με βάση τον σημερινό ενδεικτικό σχεδιασμό, οι πρώτες ερευνητικές γεωτρήσεις θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν την περίοδο 2030–2032. Ωστόσο, αυτό δεν αποτελεί δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα. Θα εξαρτηθεί από τα γεωλογικά αποτελέσματα και τις επενδυτικές αποφάσεις της Chevron.
Ακόμη και στην περίπτωση επιτυχούς ανακάλυψης, θα χρειαστούν αρκετά επιπλέον χρόνια για την αξιολόγηση και ανάπτυξη του κοιτάσματος. Επομένως, η εμπορική παραγωγή, εφόσον υπάρξει, δύσκολα θα μπορούσε να αναμένεται πριν από τα μέσα της δεκαετίας του 2030. Αυτό αναδεικνύει και τη σημαντική διαφορά με την ExxonMobil και την Energean στο Βορειοδυτικό Ιόνιο, όπου η ερευνητική γεώτρηση «Ασωπός-1» προγραμματίζεται ήδη για τον Απρίλιο του 2027. Η Ελλάδα εισέρχεται σε μια σημαντική περίοδο ερευνών, αλλά η μετάβαση από τις σεισμικές καταγραφές στην εμπορική παραγωγή παραμένει μια μακροχρόνια και αβέβαιη διαδικασία.
Πείτε μας λίγο πιο ειδικά και για το ενδιαφέρον της Chevron επεκτείνεται και στις θαλάσσιες παραχωρήσεις νότια της Κρήτης. Ποιες είναι οι γεωλογικές προοπτικές των συγκεκριμένων περιοχών και τι θα κρίνει την επέκταση των ερευνών εκεί;
Οι περιοχές νότια της Κρήτης παρουσιάζουν ενδιαφέρουσες γεωλογικές προοπτικές, καθώς υπάρχουν ενδείξεις ανθρακικών σχηματισμών που ενδέχεται να παρουσιάζουν ομοιότητες με εκείνους του μεγάλου κοιτάσματος φυσικού αερίου Zohr στην Αίγυπτο. Ωστόσο, οι γεωλογικές ομοιότητες δεν εγγυώνται την ύπαρξη αντίστοιχων κοιτασμάτων. Η περιοχή χαρακτηρίζεται από έντονη τεκτονική και σεισμική δραστηριότητα, γεγονός που δημιουργεί πρόσθετες προκλήσεις. Πιθανοί ταμιευτήρες ενδέχεται να είναι έντονα ρηγματωμένοι, καθιστώντας δυσκολότερη τη σεισμική απεικόνιση, την αξιολόγηση της γεωλογικής τους συνέχειας και τον σχεδιασμό γεωτρήσεων. Τα ρήγματα μπορούν επίσης να επηρεάσουν τη στεγανότητα των γεωλογικών παγίδων και τη συμπεριφορά ενός πιθανού κοιτάσματος.
Η σεισμικότητα δεν αποκλείει την πραγματοποίηση γεωτρήσεων, αλλά απαιτεί λεπτομερή αξιολόγηση των γεωλογικών και γεωτεχνικών κινδύνων, καθώς και κατάλληλο σχεδιασμό των εγκαταστάσεων. Σε συνδυασμό με τα πολύ μεγάλα βάθη νερού, οι παράγοντες αυτοί αυξάνουν σημαντικά την τεχνική δυσκολία και το κόστος των ερευνών. Μια ερευνητική γεώτρηση θα μπορούσε να απαιτήσει επένδυση εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων, χωρίς καμία εγγύηση επιτυχίας. Γι’ αυτό η Chevron θα εξετάσει ιδιαίτερα προσεκτικά τα σεισμικά και γεωλογικά δεδομένα προτού δεσμευτεί σε γεωτρήσεις. Θα επιδιώξει να περιορίσει όσο το δυνατόν περισσότερο τους γεωλογικούς, τεχνικούς και οικονομικούς κινδύνους. Το καθοριστικό ζήτημα δεν είναι μόνο εάν υπάρχουν υδρογονάνθρακες, αλλά εάν μπορούν να εντοπιστούν και να αναπτυχθούν με ασφάλεια και με εμπορικά βιώσιμο κόστος.
Παράλληλα, είδαμε αυτήν την εβδομάδα τρεις κορυφαίους διεθνείς ομίλους (SLB, Viridien και BGP) να εκδηλώνουν ενδιαφέρον για τον διαγωνισμό της ΕΔΕΥΕΠ για την απόκτηση και επεξεργασία σεισμικών δεδομένων στη Δυτική και Νότια Ελλάδα. Πώς αξιολογείτε τη συμμετοχή των τριών αυτών παικτών και τι μπορεί να σημαίνει για την προσέλκυση νέων επενδύσεων στον ελληνικό τομέα υδρογονανθράκων;
Η συμμετοχή αυτών των εταιρειών είναι θετική, αλλά χρειάζεται να διακρίνουμε δύο διαφορετικά είδη επενδυτικού ενδιαφέροντος. Οι εταιρείες γεωφυσικών υπηρεσιών επενδύουν στην απόκτηση και επεξεργασία δεδομένων, τα οποία μπορούν στη συνέχεια να διαθέσουν σε πετρελαϊκές εταιρείες. Δεν αναλαμβάνουν απαραίτητα τον κίνδυνο μιας ερευνητικής γεώτρησης ή ανάπτυξης κοιτάσματος. Το γεγονός ότι ενδιαφέρονται για την Ελλάδα υποδηλώνει ότι εκτιμούν πως υπάρχει δυνητική αγορά για τα δεδομένα αυτά.
Η πραγματική αξία της πρωτοβουλίας βρίσκεται στο ότι μπορεί να μειώσει ένα από τα σημαντικότερα εμπόδια για νέες επενδύσεις: την ανεπαρκή γεωλογική πληροφόρηση. Όσο περισσότερα αξιόπιστα δεδομένα είναι διαθέσιμα, τόσο ευκολότερα μπορούν οι διεθνείς πετρελαϊκές εταιρείες να αξιολογήσουν τις προοπτικές και τους κινδύνους μιας περιοχής. Επομένως, πρόκειται για ένα χρήσιμο βήμα που μπορεί να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για νέες παραχωρήσεις, χωρίς όμως να εγγυάται ότι αυτές θα προσελκύσουν επενδύσεις σε γεωτρήσεις.
Πάμε, τώρα, πιο ειδικά, στο Block 2 του Βορειοδυτικού Ιονίου, όπου η κοινοπραξία ExxonMobil, Energean και HELLENiQ ENERGY προετοιμάζει την ερευνητική γεώτρηση «Ασωπός-1» για το 2027. Πόσο καθοριστική μπορεί να αποδειχθεί αυτή η γεώτρηση και τι θα σημαίνει μια πιθανή ανακάλυψη κοιτάσματος;
Κατά τη γνώμη μου, αυτή είναι ίσως η πιο ουσιαστική από τις τρέχουσες εξελίξεις, επειδή η Ελλάδα πλησιάζει στο στάδιο όπου οι γεωλογικές εκτιμήσεις θα δοκιμαστούν με πραγματική γεώτρηση. Ο στόχος «Ασωπός-1» έχει συνδεθεί με εκτιμήσεις δυνητικών πόρων που φτάνουν μέχρι τα 10 τρισεκατομμύρια κυβικά πόδια φυσικού αερίου, περίπου 280 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα. Πρόκειται για ένα δυνητικά σημαντικό μέγεθος, αλλά δεν μιλάμε για επιβεβαιωμένα αποθέματα. Μάλιστα, η Energean εκτιμά την πιθανότητα επιτυχίας της γεώτρησης σε μόλις 16%. Αυτό υπογραμμίζει τον υψηλό ερευνητικό κίνδυνο. Μόνο η γεώτρηση θα δείξει εάν υπάρχουν υδρογονάνθρακες και θα επιτρέψει την αρχική αξιολόγηση των ποσοτήτων.
Εάν, ωστόσο, ανακαλυφθεί και επιβεβαιωθεί ένα εμπορικά εκμεταλλεύσιμο κοίτασμα αυτού του μεγέθους, οι επιπτώσεις θα μπορούσαν να είναι καθοριστικές. Με την ελληνική κατανάλωση φυσικού αερίου να κυμαίνεται γύρω στα 6–7 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα ετησίως, ένα τέτοιο κοίτασμα θα μπορούσε να καλύψει τις ανάγκες της χώρας για πολλές δεκαετίες. Η Ελλάδα θα μπορούσε δυνητικά να απαλλαγεί από την ανάγκη εισαγωγών φυσικού αερίου και να εξελιχθεί ακόμη και σε εξαγωγέα, υπό την προϋπόθεση ότι οι ανακτήσιμες ποσότητες και η ετήσια παραγωγική δυναμικότητα θα είναι επαρκείς. Αυτό θα αποτελούσε σημαντική αλλαγή για την ενεργειακή ασφάλεια, την οικονομία και τη γεωπολιτική θέση της χώρας.
Ωστόσο, υπάρχει ένα σημαντικό ζήτημα που χρειάζεται προσοχή: η πιθανότητα καθυστερήσεων λόγω περιβαλλοντικών ενστάσεων και αδειοδοτικών διαδικασιών. Η προστασία του περιβάλλοντος είναι απαραίτητη και οι σχετικές ανησυχίες πρέπει να αντιμετωπίζονται σοβαρά. Αυτό όμως πρέπει να γίνεται με αντικειμενικά, επιστημονικά και νομικά κριτήρια, μέσα από διαφανείς διαδικασίες και χωρίς αδικαιολόγητες καθυστερήσεις.
Είναι ιδιαίτερα σημαντικό το έργο να μη μετατραπεί σε αντικείμενο προεκλογικής αντιπαράθεσης. Οι αποφάσεις πρέπει να λαμβάνονται με βάση τα πραγματικά δεδομένα και όχι πολιτικές σκοπιμότητες, είτε υπέρ είτε κατά των γεωτρήσεων.
Το ζήτημα αφορά και τη διεθνή αξιοπιστία της Ελλάδας. Μεγάλες εταιρείες όπως η ExxonMobil χρειάζονται ένα σταθερό και προβλέψιμο επενδυτικό περιβάλλον. Εάν οι διαδικασίες παρατείνονται χωρίς σαφή αιτιολόγηση ή επηρεάζονται από πολιτικές αντιπαραθέσεις, αυτό μπορεί να αποθαρρύνει μελλοντικές επενδύσεις.
Η Ελλάδα πρέπει να αποδείξει ότι μπορεί να συνδυάσει την αυστηρή περιβαλλοντική προστασία με την αποτελεσματική και έγκαιρη λήψη αποφάσεων. Ακόμη και σε περίπτωση επιτυχούς γεώτρησης, θα απαιτηθούν πρόσθετες εργασίες, σημαντικές επενδύσεις και αρκετά χρόνια μέχρι την έναρξη παραγωγής. Η επιτυχία του «Ασωπός-1» δεν θα κριθεί μόνο από το τι θα βρεθεί στο υπέδαφος, αλλά και από την ικανότητα της Ελλάδας να διαχειριστεί ένα τόσο σημαντικό έργο με σοβαρότητα, συνέπεια και αξιοπιστία.
Ποιες είναι σήμερα οι μεγαλύτερες προκλήσεις για την ανάπτυξη του τομέα υδρογονανθράκων στην Ελλάδα; Πόσο επηρεάζουν τις επενδυτικές αποφάσεις το υψηλό κόστος των ερευνών, οι γεωπολιτικές εξελίξεις και η ευρωπαϊκή ενεργειακή μετάβαση;
Η μεγαλύτερη πρόκληση είναι να μετατραπεί το σημερινό ερευνητικό ενδιαφέρον σε εμπορικά βιώσιμες ανακαλύψεις και, τελικά, σε παραγωγή φυσικού αερίου. Οι έρευνες σε βαθιά νερά απαιτούν επενδύσεις εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων, ενώ η ανάπτυξη ενός μεγάλου υπεράκτιου κοιτάσματος μπορεί να κοστίσει αρκετά δισεκατομμύρια. Οι εταιρείες θα προχωρήσουν μόνο εφόσον οι αναμενόμενες αποδόσεις δικαιολογούν τους γεωλογικούς, τεχνικούς και εμπορικούς κινδύνους.
Εξίσου σημαντικό είναι το επενδυτικό περιβάλλον. Λαμβάνοντας υπόψη την προηγούμενη εμπειρία της Total Energies στην Ελλάδα και τις γνωστές δυσκολίες της ελληνικής γραφειοκρατίας, η κυβέρνηση οφείλει να διασφαλίσει ότι οι διαδικασίες θα προχωρήσουν υπεύθυνα, χωρίς αδικαιολόγητες επιπλοκές και καθυστερήσεις. Οι μεγάλες διεθνείς πετρελαϊκές εταιρείες έχουν την εμπειρία να δραστηριοποιούνται ακόμη και σε ιδιαίτερα δύσκολα γεωλογικά και γεωπολιτικά περιβάλλοντα. Ωστόσο, αναμένουν από τις κυβερνήσεις αποτελεσματική συνεργασία, σταθερό κανονιστικό πλαίσιο και έγκαιρη αντιμετώπιση γραφειοκρατικών προβλημάτων.
Το ίδιο ισχύει για ενστάσεις ή αντιδράσεις που ενδέχεται να προκαλέσουν καθυστερήσεις. Αυτές πρέπει να εξετάζονται αντικειμενικά, με σεβασμό στη νομοθεσία και στην περιβαλλοντική προστασία, αλλά χωρίς να επιτρέπεται η αδικαιολόγητη παράταση των διαδικασιών. Η αξιοπιστία της Ελλάδας ως επενδυτικού προορισμού θα κριθεί όχι μόνο από την προσέλκυση της Chevron και της ExxonMobil, αλλά και από την ικανότητά της να διασφαλίσει ότι μπορούν να υλοποιήσουν τα προγράμματά τους χωρίς απρόβλεπτα εμπόδια.
Η γεωπολιτική αβεβαιότητα αποτελεί πρόσθετο παράγοντα, ιδιαίτερα στις περιοχές νότια της Κρήτης. Η κυβέρνηση πρέπει να παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και να αντιμετωπίζει προληπτικά ενδεχόμενες παρεμβάσεις που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τις έρευνες. Παράλληλα, η ευρωπαϊκή ενεργειακή μετάβαση επηρεάζει τις επενδυτικές αποφάσεις, αλλά δεν σημαίνει ότι το φυσικό αέριο θα πάψει σύντομα να χρειάζεται. Το πρόσφατο World Energy Outlook 2026 του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA) επιβεβαιώνει ότι το φυσικό αέριο θα εξακολουθήσει να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στο παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα για δεκαετίες. Αυτό ενισχύει τις μακροπρόθεσμες προοπτικές πιθανών ελληνικών κοιτασμάτων, φτάνει να είναι εμπορικά βιώσιμα.
Η πρόσφατη ενεργειακή κρίση ανέδειξε τη σημασία της ασφάλειας εφοδιασμού, ενώ το φυσικό αέριο εξακολουθεί να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην ηλεκτροπαραγωγή, στη βιομηχανία και στη θέρμανση. Το καθοριστικό ζήτημα είναι εάν τα πιθανά ελληνικά κοιτάσματα θα μπορούν να αναπτυχθούν ανταγωνιστικά και να φτάσουν εγκαίρως στην αγορά. Η Ελλάδα έχει τώρα μια σημαντική ευκαιρία. Χρειάζεται συνέπεια, αποτελεσματική διαχείριση και μακροπρόθεσμη στρατηγική. Οι διεθνείς εταιρείες αναλαμβάνουν τον γεωλογικό και επενδυτικό κίνδυνο. Η ελληνική πολιτεία οφείλει, από την πλευρά της, να περιορίσει στο ελάχιστο τους διοικητικούς και θεσμικούς κινδύνους που βρίσκονται υπό τον έλεγχό της.
Πηγή: liberal.gr

