Του Γιώργου Βουλγαράκη
Η αντιπολίτευση έχει σήμερα δύο κέντρα. Το ΠΑΣΟΚ κατέχει θεσμικά τη θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης στη Βουλή. Η ΕΛΑΣ προηγείται δημοσκοπικά. Η απόκλιση ανάμεσα στον κοινοβουλευτικό και στον δημοσκοπικό συσχετισμό θα λυθεί στην κάλπη. Ως τότε, κάθε πλευρά θα προσπαθεί να αξιοποιήσει το δικό της πλεονέκτημα.
Η αντιπαράθεση Τσίπρα – Ανδρουλάκη των τελευταίων ημερών εντάσσεται σε αυτή την αναμέτρηση. Τα δύο κόμματα διεκδικούν τη δεύτερη θέση, απευθυνόμενα σε σημαντικό βαθμό στο ίδιο ακροατήριο. Η σύγκρουση απορρέει από αυτή τη διεκδίκηση, ανεξάρτητα από τις προσωπικές διαθέσεις των αρχηγών.
Οι μετρήσεις δίνουν διαφορετική εικόνα για το προβάδισμα της ΕΛΑΣ. Στην εκτίμηση ψήφου της Interview για την Political, στις 13 Οκτωβρίου, προηγείται κατά 1,1 μονάδα. Στην αντίστοιχη εκτίμηση της Opinion Poll η διαφορά φτάνει τις 3,6 μονάδες. Οι «τρεις μονάδες» περιγράφουν αυτή τη στενή αναμέτρηση, χωρίς να αποτελούν σταθερή διαφορά ή προκαθορισμένη δεξαμενή ψηφοφόρων. Το ουσιώδες είναι ότι μια περιορισμένη μετακίνηση μπορεί να αλλάξει τη σειρά και μαζί τις πολιτικές προσδοκίες.
Η διεκδίκηση συγκεντρώνεται σε έναν κοινό ιδεολογικό χώρο. Οι μισοί ψηφοφόροι του ΠΑΣΟΚ αυτοπροσδιορίζονται ως κεντροαριστεροί, σύμφωνα με την Interview του Αυγούστου. Ανάμεσα στους πολίτες που τοποθετούν τον εαυτό τους στην Κεντροαριστερά, η ΕΛΑΣ συγκεντρώνει 31% και το ΠΑΣΟΚ 21%, σύμφωνα με την Palmos Analysis του Σεπτεμβρίου για το The Opinion.
Το ΠΑΣΟΚ επιδιώκει να ανακτήσει την πρωτοκαθεδρία σε έναν χώρο με τον οποίο συνδέεται ιστορικά. Η ΕΛΑΣ επιδιώκει να εδραιώσει την υπεροχή της και να τη μετατρέψει σε ευρύτερη εκλογική δύναμη. Οι δύο στόχοι συναντώνται σε πολίτες με συγγενείς αναφορές και προηγούμενες επιλογές που δεν εξασφαλίζουν τη σημερινή τους ψήφο.
Οι καταγεγραμμένες μετακινήσεις επιβεβαιώνουν τον ανταγωνισμό. Στη μέτρηση της Marc για τον ΑΝΤ1 τον Οκτώβριο, το 6,9% των ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ του 2023 κατευθύνεται στην ΕΛΑΣ. Αντίστροφα, το ΠΑΣΟΚ προσελκύει το 5,5% των ψηφοφόρων του ΣΥΡΙΖΑ του 2023. Τα ποσοστά υπολογίζονται σε διαφορετικές εκλογικές βάσεις και δεν συγκρίνονται ως ίσοι αριθμοί ψηφοφόρων. Δείχνουν, όμως, ότι οι μετακινήσεις γίνονται και προς τις δύο κατευθύνσεις.
Μια απευθείας μετακίνηση από το ένα κόμμα στο άλλο επηρεάζει διπλά τη μεταξύ τους διαφορά. Μια ψήφος που αφαιρείται από τον έναν προσθέτει μία στον άλλο. Η προσέλκυση αναποφάσιστων ή πολιτών που απείχαν έχει διαφορετική επίδραση. Γι’ αυτό η έκβαση θα εξαρτηθεί τόσο από την αντοχή των σημερινών ακροατηρίων όσο και από τη δυνατότητα διεύρυνσής τους.
Ο ανταγωνισμός ενισχύεται από τα διαφορετικά πλεονεκτήματα των δύο πλευρών. Στη συγκριτική αξιολόγηση της Interview της 13ης Οκτωβρίου, το ΠΑΣΟΚ προηγείται στο πρόγραμμα με 40% έναντι 21% και στην επάρκεια στελεχών με 42% έναντι 16%. Η ΕΛΑΣ προηγείται στην ηγεσία με 40% έναντι 20% του ΠΑΣΟΚ.
Κάθε κόμμα υπερέχει εκεί όπου το άλλο υστερεί. Η λογική του ανταγωνισμού οδηγεί κάθε πλευρά να στρέψει τη συζήτηση στο αδύναμο σημείο του αντιπάλου. Το ΠΑΣΟΚ θα επιμείνει στην προετοιμασία και στην ικανότητα διακυβέρνησης. Η ΕΛΑΣ θα επιμείνει στο ποιος μπορεί να ηγηθεί της αντιπαράθεσης με τη Νέα Δημοκρατία.
Διαφορετική είναι και η βαρύτητα που αποδίδουν οι ψηφοφόροι τους στα επιμέρους κριτήρια. Στην ίδια έρευνα, το πρόγραμμα δηλώνεται ως καθοριστικό από το 49% των ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ και το 17% της ΕΛΑΣ. Στη δεύτερη περίπτωση μεγαλύτερη βαρύτητα αποκτούν η ιδεολογική και παραταξιακή ταύτιση και η καταλληλότητα του υποψήφιου πρωθυπουργού.
Οι διαφορές αυτές περιγράφουν προτεραιότητες. Δεν επιτρέπουν να αποδοθεί ο ορθολογισμός στη μία πλευρά και η συναισθηματική επιλογή στην άλλη. Υποδεικνύουν, ωστόσο, ότι το ίδιο πολιτικό μήνυμα μπορεί να έχει διαφορετική απήχηση στα δύο ακροατήρια.
Η όξυνση έχει κόστος και για τους δύο. Το ΠΑΣΟΚ διαθέτει σημαντικό κεντρώο τμήμα, το οποίο μπορεί να δυσφορήσει εάν η αντιπαράθεση περιοριστεί στη διεκδίκηση της αριστερής ταυτότητας. Η ΕΛΑΣ, έχοντας επενδύσει περισσότερο στην ηγεσία της, είναι περισσότερο εκτεθειμένη στις μεταβολές της προσωπικής απήχησης του αρχηγού της. Η προσπάθεια επικράτησης στον κοινό χώρο μπορεί να περιορίσει την προσέλκυση ψηφοφόρων πέρα από αυτόν.
Το σημαντικότερο στοιχείο παραμένει η ευρύτερη επιφύλαξη. Το 61% των πολιτών θεωρεί ότι ούτε η ΕΛΑΣ ούτε το ΠΑΣΟΚ ασκούν αξιόπιστη αντιπολίτευση, σύμφωνα με την Interview της 13ης Οκτωβρίου. Η δεύτερη θέση δεν συνεπάγεται αυτομάτως αναγνώριση ως πειστικής κυβερνητικής εναλλακτικής. Αυτή η αξιοπιστία είναι και το πραγματικό διακύβευμα.
Η μάχη των τριών μονάδων μπορεί να καθορίσει ποιος θα αποκτήσει την πρωτοβουλία συγκρότησης μιας εναλλακτικής πρότασης εξουσίας και ποιος θα υποχρεωθεί να επανεξετάσει τη στρατηγική του.
Για να αποκτήσει, όμως, αυτή η πρωτοβουλία προοπτική, ο νικητής θα πρέπει να πείσει πολύ περισσότερους από όσους αρκούν για να ξεπεράσει τον σημερινό ανταγωνιστή του.
Η κοινωνία έχει αλλάξει και οι προσδοκίες της υπερβαίνουν τη διαμάχη για την ηγεσία της Κεντροαριστεράς. Όποιος θέλει να την εκπροσωπήσει, πρέπει πρώτα να την καταλάβει.
Όσοι γνωρίζουν τη διαδρομή μου και παρακολουθούν την αρθρογραφία μου ξέρουν ότι δεν ανήκω στην Κεντροαριστερά. Θεωρώ, όμως, ότι η ύπαρξη αξιόπιστης αντιπολίτευσης αφορά κάθε πολίτη, ανεξάρτητα από την πολιτική του τοποθέτηση. Το καλό της χώρας δεν είναι μονοπώλιο καμίας παράταξης. Η ποιότητα της δημοκρατίας εξαρτάται και από την ποιότητα των επιλογών που διαθέτουν οι πολίτες.
Πηγή: liberal.gr