Του Ζαχαρία Ζούπη
Η ενεργειακή και οικονομική κρίση δεν αποτελεί απλώς μια ακόμη δοκιμασία για την κυβέρνηση. Είναι μια πραγματική πίεση για τα νοικοκυριά, τις επιχειρήσεις και την κοινωνική συνοχή, η οποία αναπόφευκτα μετατρέπεται σε πολιτική δυσαρέσκεια και απαίτηση για αποτελεσματικές λύσεις. Ωστόσο, η κρίση αυτή δεν δοκιμάζει μόνο την κυβέρνηση. Δοκιμάζει, εξίσου, την αντιπολίτευση και κυρίως τα κόμματα που διεκδικούν να αποτελέσουν τον εναλλακτικό πόλο εξουσίας.
Τα ευρήματα της πανελλαδικής έρευνας της Opinion Poll για το ACTION 24 είναι αποκαλυπτικά. Το 59% των πολιτών αναδεικνύει την ακρίβεια και τον πληθωρισμό ως το σοβαρότερο πρόβλημα της χώρας, ενώ το 21,2% αναφέρει την ενεργειακή κρίση και το κόστος των καυσίμων. Παράλληλα, το 83,3% εκτιμά ότι η ενεργειακή και οικονομική κρίση θα επιβαρύνει πολύ ή αρκετά τα οικονομικά του.
Η κοινωνική πίεση είναι, επομένως, δεδομένη. Και η κυβερνητική φθορά επίσης: το 66,3% αξιολογεί αρνητικά τη μέχρι τώρα θητεία της κυβέρνησης Μητσοτάκη, ενώ στην έρευνα παρουσιάζει μια οριακή φθορά της τάξης του 0,7% στην εκτίμηση ψήφου. Πρόκειται για ένα καμπανάκι και ένα σαφές μήνυμα: Κινήσου αποτελεσματικά και γρήγορα, πείσε μας ότι το παλεύεις και εδώ είμαστε. Στη διαχείριση αυτής της κατάστασης κρίνονται όλα. Μπορεί αν ανέβεις, μπορεί όμως και να δεις και σαφέστερη πτώση. Θα περίμενε κανείς ότι ένα τέτοιο περιβάλλον θα δημιουργούσε τις προϋποθέσεις για την ισχυρή ανάδειξη μιας εναλλακτικής πολιτικής πρότασης. Όμως, εδώ ακριβώς βρίσκεται το πρόβλημα για την αντιπολίτευση. Εναλλακτική λύση που να πείθει, δεν υπάρχει αυτή την στιγμή.
Η εκτίμηση ψήφου δίνει στην ΕΛ.ΑΣ. 15,9% και στο ΠΑΣΟΚ 12,3%, ουσιαστικά όσο και ένα μήνα πριν. Μάλιστα το άθροισμά τους στην εκτίμηση ψήφου μας δίνει 28,2%, περίπου 2% κάτω από την επίδοση της ΝΔ. Αυτή είναι η εικόνα της στιγμής, αλλά δεν είναι καθόλου ενθαρρυντική. Η μεταξύ τους απόσταση αποτυπώνει έναν ανταγωνισμό που δεν αφορά μόνο τα εκλογικά ποσοστά, αλλά και το ποιος θα κατορθώσει να εκφράσει τη δυσαρέσκεια απέναντι στην κυβέρνηση.
Το ερώτημα, ωστόσο, είναι αν αυτή η αναμέτρηση παράγει πολιτικό αποτέλεσμα ή απλώς εντείνει την εσωτερική αντιπαράθεση στον χώρο της αντιπολίτευσης. Όταν η δημόσια συζήτηση περιστρέφεται γύρω από προσωπικές αιχμές, ανταγωνισμούς αρχηγών και στελεχών και τη μάχη για την κατάταξη, η ουσία υποχωρεί. Άλλα απασχολούν την κοινωνία αυτή την ώρα. Η ουσία είναι τι θα γίνει με την ακρίβεια, πώς θα μειωθεί το ενεργειακό κόστος, πώς θα ενισχυθεί το διαθέσιμο εισόδημα και με ποιο σχέδιο μπορεί να αναπτυχθεί η οικονομία χωρίς να επιβαρυνθούν δυσανάλογα οι ασθενέστεροι.
Το ΠΑΣΟΚ έχει έναν ιδιαίτερο λόγο να προβληματίζεται. Έχει στόχο την πρώτη θέση και βρίσκεται στην τρίτη θέση, 18% πίσω από την πρώτη ΝΔ και 3,6% πίσω από την δεύτερη ΕΛΑΣ. Το στόχο του για πρωτιά τον πιστεύει μόλις το 5% όπως φαίνεται από την Παράσταση νίκης. Πρόκειται για ποσοστό που εξ αντανακλάσεως παραπέμπει στη δύναμη του ΠΑΣΟΚ το 2015. Εν ολίγοις το πιστεύει το πιο δοκιμασμένο κομμάτι του που τα είδε και τα έζησε όλα. Κάτι πρέπει να γίνει Έχει όπλα; Έχει πρόγραμμα, στελέχη, ιστό σε όλη την χώρα.
Σ’ αυτά πρέπει να στηριχτεί κοιτώντας περισσότερο προς το Κέντρο. Ως κόμμα με κυβερνητικό παρελθόν, δεν αρκεί να καταγράφει τις αδυναμίες της σημερινής διακυβέρνησης. Οφείλει να αποδεικνύει ότι έχει διδαχθεί από τις δικές του εμπειρίες εξουσίας και ότι διαθέτει ένα συνεκτικό, κοστολογημένο και εφαρμόσιμο πρόγραμμα. Η διεκδίκηση της δεύτερης θέσης δεν υποκαθιστά την ανάγκη να πείσει ότι μπορεί να κυβερνήσει.
Από την άλλη πλευρά, η ΕΛ.ΑΣ. εμφανίζεται να συγκεντρώνει μεγαλύτερη εκλογική δυναμική αυτή την ώρα, χωρίς αυτό να σημαίνει αυτομάτως ότι έχει δέσει τη δεύτερη θέση και ότι έχει απαντήσει στο ερώτημα της κυβερνητικής αξιοπιστίας. Η διεύρυνση της εκλογικής επιρροής, η συσπείρωση διαφορετικών ακροατηρίων και η κριτική προς την κυβέρνηση είναι ένα πράγμα. Η συγκρότηση ολοκληρωμένης πρότασης διακυβέρνησης, με συγκεκριμένες προτεραιότητες, δημοσιονομική συνέπεια και δυνατότητα εφαρμογής, είναι κάτι εντελώς διαφορετικό.
Η έρευνα καταγράφει μια ακόμη κρίσιμη αντίφαση. Ενώ η δυσαρέσκεια είναι ευρεία, το 26,5% δηλώνει ότι κανένας από τους πολιτικούς αρχηγούς που περιλαμβάνονται στη σχετική ερώτηση δεν είναι ο καταλληλότερος για πρωθυπουργός. Μάλιστα την ώρα που ο Κ. Μητσοτάκης συγκεντρώνει 27,4% στην καταλληλότητα για πρωθυπουργός, ο Α. Τσίπρας συγκεντρώνει 13,1% και ο Ν. Ανδρουλάκης 7,1%. Πρόκειται για ένα εύρημα που υπερβαίνει τις κομματικές αντιπαραθέσεις και αγγίζει τον πυρήνα της πολιτικής αξιοπιστίας των ηγετών της Αντιπολίτευσης.
Η κοινωνία δεν αξιολογεί μόνο την κυβέρνηση με βάση το κόστος ζωής. Αξιολογεί και την αντιπολίτευση με βάση την ικανότητά της να μετατρέψει τη δυσαρέσκεια σε ελπίδα. Και η ελπίδα δεν οικοδομείται με προσωπικές αντιπαραθέσεις, ούτε με την προσδοκία ότι η κυβερνητική φθορά θα μεταφραστεί αυτομάτως σε εκλογικά κέρδη.
Η ευθύνη είναι ιδιαίτερα μεγάλη για το ΠΑΣΟΚ και την ΕΛ.Α.Σ., ακριβώς επειδή διεκδικούν πρωταγωνιστικό ρόλο στην επόμενη πολιτική ημέρα και έχουν διαφορετικές διαδρομές, αλλά κοινή υποχρέωση να αποδείξουν την αξιοπιστία των προτάσεών τους.
Η ενεργειακή κρίση μπορεί να αποτελέσει αφετηρία πολιτικών ανακατατάξεων. Δεν εγγυάται, όμως, την αναβάθμιση κανενός. Αν η αντιπολίτευση εγκλωβιστεί σε έναν διαρκή αγώνα για τη δεύτερη θέση, με περισσότερο προσωπικό ανταγωνισμό και λιγότερη προγραμματική ουσία, κινδυνεύει να επιβεβαιώσει την απογοήτευση των πολιτών.
Το πραγματικό διακύβευμα δεν είναι ποιος θα τερματίσει δεύτερος. Είναι ποιος θα πείσει ότι μπορεί να αποτελέσει την επόμενη αξιόπιστη κυβερνητική επιλογή. Και αυτή η απάντηση δεν θα δοθεί στις προσωπικές αντεγκλήσεις, αλλά στην ποιότητα, τη σοβαρότητα και την πειστικότητα των λύσεων που θα προτείνει.
Η κοινωνία ασφυκτιά και οδηγείται σε ένα απλό κριτήριο ψήφου που κυριαρχεί: Ποιος θα μου εγγυηθεί το βιοτικό επίπεδο.
* Ο Zαχαρίας Ζούπης, στέλεχος εταιριών έρευνας αγοράς, δημοσκοπήσεων και επικοινωνίας από την δεκαετία του ‘90, είναι σήμερα Διευθυντής Ερευνών και Στρατηγικής Επικοινωνίας της OPINION POLL. Είχε την ευθύνη του σχεδιασμού, της υλοποίησης και της επιστημονικής επιμέλειας ερευνητικών προγραμμάτων και στρατηγικής επικοινωνίας. Έχει διεξάγει πολυάριθμες πολιτικές, αυτοδιοικητικές, κοινωνικές, εμπορικές έρευνες και focus groups. Έχει γράψει εκατοντάδες άρθρα και δύο βιβλία («Εκεί γύρω στα τριάντα», «40+1 άρθρα για την Κεντροαριστερά»).
Πηγή: liberal.gr