Του Αλέξανδρου Σκούρα
Η Γαλλία βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο μιας κοινωνικής κρίσης. Οι διαδηλώσεις για την ακρίβεια, τα σχολεία και τις δημόσιες υπηρεσίες μετατράπηκαν σε ταραχές, με εμπρησμούς, λεηλασίες και επιθέσεις σε δημόσια κτίρια από το Παρίσι ως τη Μασσαλία και τη Λυών. Το δημαρχείο της Λιμόζ κάηκε, στη Μασσαλία διαδηλωτές εισέβαλαν στο δημαρχείο, και οι συλλήψεις αγγίζουν πλέον τις χιλιάδες. Δεν πρόκειται απλώς για ένα ακόμη επεισόδιο της γαλλικής παράδοσης ταραχών. Εδώ αποκαλύπτεται το αδιέξοδο ενός ολόκληρου μοντέλου.
Η Γαλλία είναι το πιο καθαρό παράδειγμα του ευρωπαϊκού μοντέλου: μεγάλο κράτος, γενναιόδωρες παροχές, υψηλή φορολογία, προστατευμένη εργασία, κρατικός παρεμβατισμός. Η κυρίαρχη ιδέα είναι απλή: κάθε κοινωνικό πρόβλημα λύνεται με περισσότερα χρήματα και περισσότερους κανόνες.
Όλα αυτά συνοδεύονται από ηθική αυτοπεποίθηση. Liberté, égalité, fraternité. Ανεκτικότητα, αλληλεγγύη, κοινωνική δικαιοσύνη. Η Ευρώπη που πιστεύει ότι έχει ξεπεράσει τα προβλήματα του καπιταλισμού και διδάσκει τον υπόλοιπο κόσμο.
Στη Γαλλία, όμως, η εξίσωση δεν βγαίνει. Το 2025 οι δημόσιες δαπάνες στη Γαλλία έφτασαν το 57,2% του ΑΕΠ, περίπου επτά μονάδες πάνω από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης. Οι κοινωνικές δαπάνες βρίσκονται σταθερά ανάμεσα στις υψηλότερες στον ανεπτυγμένο κόσμο. Η Γαλλία είχε ήδη τη δεύτερη υψηλότερη αναλογία φόρων και ασφαλιστικών εισφορών προς ΑΕΠ στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2024. Και παρ’ όλα αυτά, έκλεισε το 2025 με έλλειμμα 5,1% και δημόσιο χρέος σχεδόν 116% του ΑΕΠ.
Το εντυπωσιακό δεν είναι το κόστος του μοντέλου. Είναι ότι οι πολίτες εξεγείρονται επειδή θεωρούν ότι δεν παίρνουν αρκετά από αυτό. Διαμαρτύρονται για τα σχολεία, τις δημόσιες υπηρεσίες, το κόστος ζωής, την ανισότητα. Για όλα όσα το γαλλικό κράτος υποσχέθηκε ότι θα λύσει. Αυτό είναι το γαλλικό παράδοξο. Όταν το κράτος υπόσχεται τα πάντα, κάθε αποτυχία του γίνεται προδοσία. Το «δωρεάν» πολλαπλασιάζει τους δικαιούχους, αλλά ο λογαριασμός μεταφέρεται στους φορολογούμενους, στους δανειστές και στις επόμενες γενιές.
Το ίδιο ισχύει για την κοινωνική συνοχή. Η Γαλλία μίλησε για ανεκτικότητα και ενσωμάτωση, αλλά το αποτέλεσμα είναι μακριά από την αρμονία που υποσχέθηκε το μοντέλο. Οι κοινωνικές και γεωγραφικές διαιρέσεις βαθαίνουν, ορισμένες γειτονιές αποκόπτονται, και το κράτος δυσκολεύεται να επιβάλει ακόμη και τους βασικούς κανόνες.
Αυτό κάνει τη γαλλική περίπτωση κρίσιμη για όλη την Ευρώπη. Για χρόνια η Γαλλία ήταν προπύργιο της ευρωπαϊκής ηθικής ανωτερότητας. Περισσότερο κράτος υποτίθεται ότι φέρνει δικαιοσύνη, παροχές, ειρήνη, ισότητα και συνοχή.Ήρθε η ώρα να αμφισβητήσουμε αν αυτές οι βεβαιότητες στέκουν. Πριν η Γαλλία και η Ευρώπη δώσουν ξανά μαθήματα στον υπόλοιπο κόσμο, ας κοιτάξουν πρώτα τον εαυτό τους.
Πηγή: liberal.gr