Του Γιάννη Σιδέρη

Έχουν περάσει προ πολλού οι εποχές που η ζωή των τσιγγάνων ενέπνεε τους ποιητές, τους μυθιστοριογράφους, τους  στιχουργούς. Σκληρή η ζωή τους, αλλά συνάρπαζε η αέναη περιπέτεια, η συνεχής αλλαγή τόπων, τα γεμάτα πάθος τραγούδια τους, η καθημερινότητα μιας ζωής στερημένης αλλά ελεύθερης, έξω από τα καλούπια των οργανωμένων κοινωνιών.

Αυτά κάποτε. Πριν εγκατασταθούν μόνιμα σε οικισμούς και αρχίσουν να γίνονται φορείς παραβατικότητας. Στη χώρα μας χρονική καμπή ήταν η δεκαετία του 80, τότε που άρχισαν να έρχονται χρήματα από την ΕΟΚ για την επιμόρφωσή τους, την ενσωμάτωσή τους, και την ένταξή τους στην κοινωνία.

Τότε, επί ΠΑΣΟΚ, έκαναν μαζικά την εμφάνισή τους και οι ιδέες περί ευαλωτότητας. Φυλετικές και κοινωνικές ομάδες των οποίων πρέπει να γίνουν σεβαστά τα ήθη και έθιμα, όσο και οι πολιτισμικές ιδιαιτερότητες. Μόνο που αυτό στην πράξη εκφράστηκε σε πλήρη απουσία των ελεγκτικών και αστυνομικών μηχανισμών του κράτους στις κοινότητες των Ρομά.

Και έτσι η ιδιαιτερότητα τροφοδότησε μια πλήρη κοινωνική αυτονομία μακράν κάθε ελέγχου, με αποτέλεσμα να ανθήσουν όλα τα άνθη του κακού. Διακίνηση ναρκωτικών και ενίοτε όπλων, οπλοχρησία, κλοπές και διαρρήξεις, ληστείες, ρευματοκλοπές, απάτες ειδικά σε ηλικιωμένους, φοροδιαφυγή, φοροαποφυγή, ανάλωση κοινοτικών πόρων χωρίς λογοδοσία, κ.α.

Φυσικά δεν αφορά όλους τους τσιγγάνους ή Ρομά, όπως αποφάσισαν να αυτοαποκαλούνται τη δεκαετία του ‘70.

Όμως είδαμε στα δελτία των τηλεοράσεων τον Απρίλιο του 2020, τον πρόεδρο της πανθεσσαλικής ομοσπονδίας Ρομά, κατά τη διάρκεια της καραντίνας για τον κορονοϊό, να λέει τώρα «δεν μπορούμε να κλέψουμε και να ζητιανέψουμε. Θέλουμε στήριξη»…

Το είπε ως κραυγή αγωνίας, θεωρώντας τα επιχειρήματά του ως αυτονόητα, όντως εναρμονισμένα με την ηθική της φυλής του!

Αυτή η χαλαρότητα, στη χώρα που η παρανομία έγινε έθος και ήθους των Ρομά, έφερε και κοινότητες ομοφύλων τους και από άλλες Βαλκανικές χώρες, κυρίως Αλβανία, Βουλγαρία, Ρουμανία, ενώ μικρότεροι αριθμοί ήρθαν και από άλλες χώρες της βαλκανικής.

Αυτοί υπολογίζονται κατά προσέγγιση, αφού δεν μπορεί να υπάρξει επίσημη καταγραφή, μεταξύ 50 και 100 χιλιάδων. Εν τω μεταξύ κατά προσέγγιση είναι και ο αριθμός των γηγενών. Άρχισαν να καταγράφονται συστηματικά αφότου άρχισαν τα επιδόματα στις γεννήσεις.

Χθες στα Άνω Λιόσια έγινε επίθεση περίπου 80 Ρομά εναντίον αστυνομικών, με αποτέλεσμα τον τραυματισμό ενός από πέτρα και… δάγκωμα από γυναίκα! Οι δυνάμεις της ΕΛ.ΑΣ. είχαν εντοπίσει ύποπτο όχημα και επιχείρησαν να πραγματοποιήσουν έλεγχο. Ο οδηγός δεν συμμορφώθηκε στο σήμα των αρχών και ανέπτυξε ταχύτητα προκειμένου να διαφύγει, αναγκάζοντας τους αστυνομικούς σε καταδίωξη.

Όταν έφτασαν σε συγκεκριμένο σημείο, δέχθηκαν επίθεση από Ρομά που εξήλθαν από παρακείμενο καταυλισμό. Οι δράστες χρησιμοποίησαν πέτρες, μπουκάλια και ξύλα, προκαλώντας ένταση και αναστάτωση στην περιοχή.

Ελάχιστες ημέρες πριν, έγινε εμπρησμός νέου περιπτέρου στη Γαστούνη από αγνώστους που έσπασαν την πρόσοψη του μαγαζιού, έβαλαν φωτά και προκάλεσαν μεγάλες ζημιές.

Δεν ξέρουμε ποιοι το έκαναν, αλλά ο ιδιοκτήτης τον Φεβρουάριο είχε ακινητοποιήσει ανήλικο Ρομά που προσπαθούσε να κλέψει. Λίγο μετά μια ομάδα από 15-20 Ρομά του επιτέθηκαν άγρια με ξύλα, σιδερολοστούς, στον ίδιο και τον γιο του. Ο περιπτεράς είχε κλείσει το περίπτερο από τον φόβο τους.

Αυτά είναι απλώς τα τελευταία περιστατικά σε μια μακρά αλυσίδα παραβατικότητας και παρανομίας. Σύμφωνα με εκθέσεις της ΕΛ.ΑΣ.  (2023-25) παρά τον μικρό αριθμό τους (150-250 χιλιάδες) συμμετέχουν περίπου στο 53% των κλοπών και διαρρήξεων πανελλαδικώς και στο 70% των εγχώριων οργανωμένων εγκληματικών ομάδων, κυρίως σε θέματα ιδιοκτησίας.

Σε τοπικές κοινωνίες, Γαστούνη, Λάρισα,  Ασπρόπυργο, Βοιωτία, υπάρχουν άβατα όπου η Αστυνομία δυσκολεύετε να εισέλθει. Σε περιοχή της Βοιωτίας όπου έσπασε ο αγωγός της ΕΥΔΑΠ, οι τεχνικοί φοβήθηκαν για τη ζωή τους από τις επιθέσεις που δέχτηκαν, και ζήτησαν την συνοδεία των ΜΑΤ για να τον επισκευάσουν…

Οι συναισθηματισμοί των δικαιωματιστών περί ευάλωτων ομάδων ισχύουν, αλλά όσοι ασχολούνται σοβαρά με το θέμα, έχουν διατυπώσει προτάσεις μεταξύ των οποίων:

Το κράτος πρέπει να επιβάλει την ισχύ του νόμου χωρίς εξαιρέσεις. Η επαναληπτική παραβατικότητα, συλλαμβάνονται και αφήνονται, πρέπει να σταματήσει. Να καταργηθούν τα άβατα με κάθε κόστος. Να υπάρξουν προγράμματα υποχρεωτικής εκπαίδευσης (που θα είναι ελεγχόμενη) όσο και επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης. Παράλληλα προγράμματα  στέγασης με προϋποθέσεις (καθαριότητα, μη παραβατικότητα, φοίτηση παιδιών κ.λπ.). 

Εθνική Στρατηγική για τους Ρομά υπάρχει, αλλά δεν υλοποιείται συστηματικά με βάση την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων και τους μετρήσιμους στόχους.

Πηγή: liberal.gr