Του Κώστα Γιαννακίδη
Στη Γαλλία και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες διαδηλώνουν για το κόστος ζωής και στέγασης. Ομως στην Ελλάδα δεν κουνιέται φύλλο. Η ελληνική οργή έχει γίνει περισσότερο ατομική και λιγότερο συλλογική και η κοινωνία κουράστηκε από μια δεκαετία κατά την οποία η διαμαρτυρία δεν απέτρεψε τελικά τα μνημόνια.
Στην αρχή της οικονομικής κρίσης η ελληνική κοινωνία μετέφερε στις πλατείες της το κίνημα των «Αγανακτισμένων» που γεννήθηκε στην Ισπανία. Δεν ήταν μία βίαιη κινητοποίηση. Ηταν μία αμήχανη και συνάμα οργισμένη στάση απέναντι σε αυτό που ερχόταν κατά πάνω μας.
Αργότερα εκδηλώθηκε και η έξαρση της βίας, αλλά ήρθε από συγκεκριμένες ομάδες. Δεν είδαμε χιλιάδες ανθρώπους να είναι στους δρόμους με σκοπό να τα σπάσουν. Οση οργή και αν κουβαλούσε η κοινωνία στο θυμικό της, οι εκδηλώσεις διαμαρτυρίας δεν σκεπάστηκαν από μαζική βία. Οι άνθρωποι που συμμετείχαν στα επεισόδια ήταν ένα μικρό κλάσμα του συνόλου που βγήκε να φωνάξει. Αντίστοιχα και οι συγκεντρώσεις για τα Τέμπη, αν και ήταν ποτισμένες με οργή, δεν οδήγησαν σε βίαιο ξέσπασμα.
Η Γαλλία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες συγκλονίζονται από διαδηλώσεις που έχουν στην προμετωπίδα τους την οργή και την απόγνωση για το κόστος ζωής. Οι άνθρωποι δεν μπορούν να δεχθούν ότι η ζωή τους επιδεινώνεται από πολέμους που δεν ξεκίνησαν οι χώρες τους. Και αισθάνονται όπως το κοπάδι με τις μαρίδες όταν κυκλώνεται από καρχαρίες.
Οι Ισπανοί βγήκαν στους δρόμους για τα ενοίκια. Αυτή η εικόνα μεγεθύνεται αν την τοποθετήσουμε πάνω από τη χώρα μας. Εχουμε χαμηλότερους μισθούς από όλους τους άλλους, μικρότερη αγοραστική δύναμη και μία δεκαετή οικονομική κρίση στην πλάτη. Το κόστος στέγασης είναι δυσβάσταχτο και οι τιμές στο σούπερ μάρκετ σε προκαλούν. Η Ελλάδα είναι η ιδανική χώρα για να ανοίξουν οι κάνουλες της οργής και να πλημμυρίσουν οι δρόμοι από κόσμο. Ομως αυτό δεν συμβαίνει. Γιατί; Νομίζω για τρεις λόγους.
Πρώτον, η Ελλάδα έχει ήδη περάσει τη δική της περίοδο βίαιης κοινωνικής εκτόνωσης. Από τον Δεκέμβριο του 2008 (Γρηγορόπουλος) μέχρι τις μεγάλες κινητοποιήσεις των μνημονίων, η χώρα γνώρισε τεράστια συλλαλητήρια και βαθιά πολιτική πόλωση. Η κοινωνία κουράστηκε από μια δεκαετία κατά την οποία η διαμαρτυρία δεν απέτρεψε τελικά τα μνημόνια
Δεύτερον, η ελληνική οργή έχει γίνει περισσότερο ατομική και λιγότερο συλλογική. Εκδηλώνεται ως δυσπιστία προς τα κόμματα, αποχή, κυνισμός, ιδιωτική γκρίνια ή σκέψη μετανάστευσης. Πολλοί άνθρωποι δεν πιστεύουν πως η συμμετοχή σε μια κινητοποίηση θα αλλάξει ουσιαστικά κάτι. Αν οι κινητοποιήσεις άλλαζαν κάτι, δεν θα είχαμε μνημόνια.
Τρίτον, η οικογένεια λειτουργεί ακόμη ως κοινωνικό αμορτισέρ. Η ιδιοκατοίκηση, και η υποστήριξη των γονιών προς τα ενήλικα παιδιά συγκρατούν μέρος της πίεσης. Δεν εξαλείφουν τη φτώχεια ή την ανασφάλεια, αλλά συχνά αποτρέπουν την άμεση κατάρρευση ενός νοικοκυριού.
Είναι και κάτι ακόμα, ειδικά όταν συγκρινόμαστε με τη Γαλλία. Η Γαλλία έχει ισχυρότερη παράδοση κινημάτων που συνδέουν μαθητές, φοιτητές, συνδικάτα και ευρύτερα κοινωνικά στρώματα. Η σημερινή κρίση ξεκίνησε από τις σχολικές κινητοποιήσεις και επεκτάθηκε. Στην Ελλάδα χρειάζεται πάντα ένα ενοποιητικό γεγονός όπως τα Τέμπη.
Για να το πούμε αλλιώς: οι Γάλλοι διαδηλώνουν επειδή αισθάνονται ότι χάνουν κάτι που θεωρούσαν κεκτημένο. Εμείς έχουμε ήδη βιώσει μια μεγάλη απώλεια κεκτημένων και προσαρμόσαμε τις προσδοκίες μας στην πραγματικότητα. Δεν έχουμε λιγότερη οργή, απλώς δεν θεωρούμε πλέον τα ξεσπάσματα της τόσο αποτελεσματικά.
Και κάπως έτσι φτάνουμε στο ελληνικό παράδοξο. Η κοινωνική ειρήνη δεν είναι πάντα απόδειξη ευημερίας. Μερικές φορές είναι το αποτέλεσμα μιας μεγάλης ήττας. Η Ελλάδα μπορεί να μοιάζει πιο ήρεμη από τη Γαλλία, όχι επειδή οι πολίτες της έχουν λιγότερους λόγους να θυμώνουν. Απλώς η πρόσφατη Ιστορία τους δίδαξε ότι δεν υπάρχει νόημα, δεν κερδίζουν κάτι αν πετάξουν την πέτρα στη βιτρίνα.
Πηγή: news247.gr